بسمعه تعالي ، خوش آمديد . .

* توصيه براي زندگي بهتر: 1- بيائيد گناه نكنيم زيرا هرچه كم گناهتر = زندگي بالذت تر و بدون درد سر تر = پس پيش به سوي موفقيت و خدا با گناه نكردن    2-  در باطن بهتر از ظاهرت باش    3- خوش خلق باش     4-  آنچه فايده ندارد ترك كن و انجام نده     5- و بدان از دنيا آن براي تو ميماند كه به كار آخرتت آيد پس فريب مال دنيا را نخور و دنبال پول كثيف و مال حرام نرو و به همه خوبي كن    6- تا ميتواني كار كن تا محتاج هيچ كس نشوي

طلاي علي با افتخار تقديم شما دوست عزيز مينمايد:

ALIgold.com Live all of the time ...

احكام روابط زن و شوهر
مؤ لف : سيد مسعود معصومى

تذكر و توصيه : مطالب تست شده نميباشند و طلاي علي فقط بخاطر اطلاع رساني مطالب را در اختيار شما ميگذارد و مسئوليت مطالب به عهده خود سايتهاي ارائه كننده ميباشد + بعلت پايين بودن سرعت خطوط دايل آپ تلفن و اينترنت در ايران و بالا بودن حجم صفحات سايت طلاي علي لطفا بيشتر صبر نماييد + ميتوانيد پس از ديدن كامل صفحات درخواستي اتان از طلاي علي ارتباط با اينترنت را قطع كرده و با صبر و انديشه و حوصله صفحات را مطالعه فرماييد ، براي راحتر پيدا كردن مطلب درخواستي خود در صفحات بلند از قسمت EDIT جستجوگر اينترنت خودتان گزينه Find را انتخاب نماييد و كلمه كليدي درخواستي خود را پيدا كنيد ، انشا الله همه با هم بهشتي شويم .

نام كتاب : احكام روابط زن و شوهر
نام مؤ لف : سيد مسعود معصومى
مقدمه
بسم الله الرحمن الرحيم
انـسـان مـدنـى بـالطـبـع اسـت و بـه زنـدگـى اجـتـمـاعـى تـمـايـل دارد. اگـر بـه هـر دليـل ، تـنـهـا و دور از اجـتماع بيفتد، ديرى نخواهد پاييد كه فـشـارهـاى روحى و روانى ، وى را، يا به دامان اجتماع باز مى گرداند، و يا راهى ورطه جنونش ‍ مى كند.
بـنـابـرايـن تـاءمـيـن بـرخى از نيازها و خواسته هاى انسان و در نهايت رشد و شكوفايى بعضى از استعدادهاى بالقوه آدمى ، متوقف بر روابط اجتماعى خواهد بود.
از طـرف ديـگـر، تـشـكـيـل اجـتـمـاع ، بـه مـعـنـاى بـرقـرارى رابـطـه مـتـقـابـل بـين افراد آن جامعه است ؛ زيرا هويت واقعى يك اجتماع ، چيزى جز همان مناسبتها و روابـط بـيـن افـراد تـشـكيل دهنده آن نيست ؛ به گونه اى كه اگر ميان افراد يك گروه ، هـيـچـگـونـه رابـطـه اى بـرقـرار نـبـاشـد در واقـع ، آن گـروه هـيـچ اجـتـمـاعـى را تـشـكـيـل نـداده انـد. و بـا تـوجـه به اينكه ، چگونگى و تنظيم اين روابط در باز دهى و تاءمين نيازهاى آن جامعه نقش غير قابل انكارى دارد، به گونه اى كه گاه رابطه خاصى در اجـتـمـاع ، موجب شكوفايى استعدادهايى مى گردد، در حالى كه ممكن است رابطه ديگر، مـانـع بـه ثـمر رسيدن اين استعدادها گردد. بنابراين تشخيص اين مناسبتها براى انسان هدفمند امرى ضرورى و اجتناب ناپذير خواهد بود.
بـا تـوجـه بـا آنـچـه گـفـتـه شـد، چـنـيـن بـه نـظـر مـى رسـد كـه قـدم اول در بـرپـايـى اجـتماع هدفمند، تدوين قوانينى است كه حدود و چگونگى اين روابط را تعيين و تبيين كند.
شـكـى نـيـست كه دين تنها مرجع مطمئن و ممكن ، در تدوين و تبيين اين مناسبتها است . از آنجا كـه انـسـان از زمان انعقاد نطفه خواسته يا ناخواسته ، در ارتباط با افراد، و محيط قرار مـى گـيـرد، لذا بايد دين از همان ابتداى انعقاد نطفه انسان ، و بعد از تولد و برقرارى ارتباطهاى اختيارى با ديگران و سپس ‍ بلوغ و تا نهايت ، پايان عمرش قوانينى را براى تنظيم اين روابط بيان كند.
حـال بـا عـنـايـت بـه مـطـالب فوق ، در خواهيم يافت كه نخستين اجتماعى كه هر كس براى اوليـن بـار آن را تـجـربـه مـى كـند خانواده است ، زيرا نطفه انسان در بستر همين اجتماع خانواده منعقد مى گردد. سپس رشد مى كند، و فرزند در بدو تولد به اولين اجتماع يعنى دامـان پـر مـهـر مـادر و پـدر قدم مى گذارد؛ و تا زمان بلوغ و كمى بعد از آن نيز در همين اجـتـمـاع رشـد و نـمـو مـى كـنـد و سـپـس ‍ خـود بـا ازدواج ، تـشـكـيـل دهـنـده اجتماعى ديگر خواهد بود. و اين تقديرى است الهى ، كه هيچ كسى را از آن گريزى نيست .
مـجـمـوعـه اى كـه پـيـش روى شماست ، روابط بين فرزندان و پدر و مادر از يك طرف ، و روابـط مـخـتـلف بـيـن زن و شـوهـر از طرف ديگر، را از ديدگاه فقه و فقاهت بازگو مى نـمـايـد. سـعـى ما بر آن بوده است كه با دسته بندى و تبويت مطالب و فتاواى موجود و هـمـچـنـيـن اسـتـفـتـاء مـوارد لازم از دفـاتـر آيـات عـظام بتوانيم نمودى جامع و حتى المقدور كـامـل ، از روابـط خـانـواده ، به خوانندگان گرامى عرضه بداريم ، تا در اين راه علاوه بـر دسـت يـابـى آسـان بـه مـطـالب ، حـقوقى را كه در لابلاى كتب فقهى ، عموما از ديد خانواده هاى محترم پوشيده مى ماند، به آنها بشناسانيم .
طـبـيعى است كه تنها با رعايت و به كارگيرى اين حقوق از طرف كليه افراد خانواده مى تـوان عـلاوه بـر ايـجـاد فـضاى روحانى و صميمى در خانه ، جامعه را به سوى هدفهاى متعالى رهنمون شد.
در ايـن مـيان اگر چه ما حقوقى را براى هر يك از اعضاى خانواده به صورت مضبوط ذكر كـرده ايـم ، لكـن بـر اسـاس آيـه شـريـفـه و مـن آيـاتـه اءن خلق لكم من انفسكم ازواجا لتـسـكـنوا اليها و جعل بينكم مودة و رحمة (روم /21) هدف همه اين قوانين ايجاد مودت و مـحـبـت و ايـثـار و گـذشـت در راه رشـد خانواده به سوى اهداف الهى مى باشد. و اگر چه آمـيـزش لطـيـف اخـلاق و حقوق خانواده در اسلام خود به خوبى تاءمين كننده زمينه هاى تحقق هدف مذكور است ، لكن مقدم داشتن خواسته هاى ديگران و چشم پوشى از برخى حقوق خويش در راسـتـاى تـقـويـت صـميميت و ايجاد محبت در خانواده ، مورد وفاق و توصيه كليه مراجع عظام مى باشد.
حـال كـه بـا عـطـف و عـنـايات حضرت بقية الله - الاعظم - روحى و ارواح العالمين لتراب مقدمه الفداء - و همت والاى امام راحل - قدس سره - و امت سلحشور و خداجوى اسلاميمان ، نظام مقدس ولايت در اين سرزمين بر پا گشته است و امت ما از نعمت وجود رهبر انقلاب حضرت آيت الله العـظـمى خامنه اى - دامت بركاته - و مراجع عظام ديگر بهره مند گشته اند. اميد است در پـرتـو آگـاهـى از دسـتـورات نـورانـى اسـلام و عـمـل بـه آنـهـا، بـتـوانـيـم مـورد تـوجـه و عـنـايـت حـضـرت حـق - جـل و عـلا - قـرار گـرفـته ، جامعه اى را به سوى بر پا داشتن پرچم توحيد و ولايت در سراسر عالم رهنمون سازيم .
در پـايـان نـظـر خـوانـنـدگـان مـحـتـرم را بـه تـذكـرات ذيل معطوف مى داريم :
* - متن اصلى اين مجموعه بر اساس فتاواى حضرت امام (ره ) تنظيم گرديده ، در صورت اخـتـلاف نـظـر مـراجـع ديـگـر، عـلاوه بـر آدرس مساءله در پاكنويس ، فتاواى آنان نيز در پـاورقـى ذكـر شده است و در صورت عدم اختلاف نظر، فقط به ذكر آدرس مساءله در كتب مراجع اكتفاء كرده ايم .
* - قـابـل عـنـايـت اسـت بـه عـلت رحـلت امـام - رضـوان الله تـعـالى عـليـه - بـعـضـى مـسائل از شوراى استفتائات معظم له در قم اخذ شده است و اگر در مساءله اى نظر حضرت امام به دست نيامده باشد آن مساءله در پاورقى آورده شده است .
* - در صـورتـى كـه نـام هـر يـك از آيـات عـظـام در ذيل مساءله نيامده باشد، بدان معناست كه نظر آن مرجع در مساءله به دست نيامده است .
* - بـه مـنـظـور سـهـولت در انـتـقـال نـظـرات آيـات عـظـام گـاهى بعضى از مسائلى را كه آنها به صورت فتوى و يا مساءله مـطـرح كرده اند، ما به صورت سؤ ال و جواب بيان كرده ايم و همچنين ممكن است استفتائى را با توجه به همه جوانب آن مساءله مطرح كرده باشيم .
* - از آنـجـا كـه عـدم آگـاهـى بـسـيـارى از اعـضاى خانواده ها از حقوق يكديگر، مشكلات و مـعـضـلات فـراوانـى را مـوجـب گـشته است ، تدريس و آموزش اين دست از احكام براى عموم متاءهلين به خصوص كسانى كه تازه ازدواج كرده اند بسيار لازم و ضرورى به نظر مى رسد.
بـديـهى است به علت طرح بعضى از مسائل مختص به زن و شوهر، مطالعه و يا تدريس اين احكام ، را براى كسانى كه فعلا قصد ازدواج ندارند توصيه نمى كنيم .
* - به دليل آنكه برخى از مسائل مطروحه در اين مجموعه از چند مدرك يك مساءله گرفته شـده اسـت و گـاهـى تعميم و يا تخصيص شرايط آن از ميان آدرسهاى مختلف آن مساءله اخذ شـده اسـت ، لذا بـايـد خـوانندگان محترم براى شناخت مدرك همه جوانب مساءله ، به كليه مـداركـى كـه در ذيـل هر مساءله ذكر شده است مراجعه نمايند و تنها به رجوع به يك مورد اكتفا نكنند.
* - ايـن مـجـمـوعـه مـشـتمل بر حدود دويست استفتاء مى باشد كه نگارنده شخصا از دفاتر اسـتـفـتـائات مـراجـع عـظـام تـهـيـه نـمـوده است و اين موارد به صورت استفتاء در پاكنويس مسائل مشخص شده است .
* - تـنـظـيـم فتاواى طرح شده در اين مجموعه بر اساس نظرات حضرات آيات عظام : امام خمينى (ره )، بهجت ، تبريزى ، فاضل و مكارم - دامت بركاتهم - مى باشد. اگر چه براى تـكـمـيـل ايـن مجموعه لازم بود نظرات حضرت آيت الله العظمى خامنه اى - دامت بركاته - نـيـز ذكـر مـى شـد، لكـن بـه عـلت عـدم رضـايت معظم له در نشر فتاواى ايشان به زبان فارسى ، ناچار اين مجموعه را بدون نظرات معظم له منتشر كرديم .
بديهى است در صورت صلاحديد ايشان در هر زمان كه موافقت بفرمايند، اين مجموعه نيز با نظرات ايشان تكميل خواهد شد.
* - در انـتـهـاء از شـوراى مـحـتـرم اسـتـفـتـائات هـر يـك از آيـات عـظـام كـه بـراى تـكـمـيـل ايـن رسـاله زحـمـات بـى شـائبـه اى را مـتـحـمـل شـدنـد، كـمـال تـشكر و قدردانى مى شود. همچنين از كليه كسانى كه ما را به ارائه نظرات خود، در تـاءليـف ايـن مـجـمـوعـه يـارى كـردنـد، نـيـز تـشـكـر و قـدردانى مى گردد. از خداوند متعال توفيق آنان را مساءلت مى نمايم .
 

هبه
56- سـؤ ال : آيـا زن مـى تـوانـد از مال خودش بدون اذن شوهرش به كسى ببخشد (هبه كند)؟
جواب : هبه او از مال خودش صحيح است حتى اگر شوهر او را نهى كند.
امـام : بـا اسـتـفـاده از كـتـاب اسـتـفـتـائات ، ج 2، نـذر، سـؤ ال 11.
57- سـؤ ال : اگـر زنـى مهر خود را به شوهر ببخشد بعد پشيمان شود مى تواند آنرا از شوهر طلب كند؟
جواب :
تبريزى ، اگر مهر در ذمه شوهر بوده و ابراء كرده نمى تواند مطالبه كند، و اگر عين خارجى بوده و بخشيده و در اختيار او قرار داده بنابر احتياط نمى تواند پس بگيرد.
استفتاء
فـاضـل : اگـر مـهـريـه بر ذمه شوهر باشد با بخشيدن آن ديگر جاى برگشت نيست . و اگـر مـهـريـه مـانـنـد خـانه ، زمين و امثال آنها باشد و در اختيار شوهر قرار داده باشد مى تواند رجوع كند و پس بگيرد.
استفتاء
58- سـؤ ال : اگر در عقد شرط شود پرداخت مهريه از ناحيه شوهر عـنـدالاسـتـطـاعـه باشد، آيا زن مى تواند على رغم عدم قدرت شوهر بر پرداخت مهر، آن را از او طلب كند؟
جواب :
فاضل : در صورت عدم قدرت زوج ، زوجه نمى تواند مطالبه نمايد.
استفتاء
تـبـريـزى : در صـورت عـدم اسـتـطـاعت ، زن نمى تواند مهر را مطالبه كند حتى در ليله زفاف .
استفتاء
اختلافات زن و شوهر
59- سؤ ال : اگر زنى در زندگى اولا اطاعت از شوهر نكرد، ثانيا بـراى شـوهـرش ارزش قائل نبود، ثالثا اسرار زندگى را در همه جا فاش نمود، رابعا در زندگى مرتب دروغ گفت : تكليف مرد از نظر شرعى با چنين زنى چيست ؟
جواب : بايد او را امر به معروف و نهى از منكر نماييد.
امـام : از كـتـاب اسـتـفـتـائات ، ج 1، ص 481، سـؤ ال 14.
بهجت - تبريزى - فاضل - مكارم : استفتاء
60- مـسـاءله : اگـر هـيـچـيـك از زن و شـوهـر بـه وظـايـف خـود عـمـل نـكـنـند، به گونه اى كه ترس از جدا شدن آنها از يكديگر باشد، بايد يك نفر از خانواده مرد و يك نفر از خانواده زن براى اصلاح بين اين دو نفر تعيين شوند كه حكم بين اين دو باشند. و بر اين دو نفر حاكم واجب است درباره درگيرى اين زن و شوهر تحقيق به عـمـل آورنـد، سـپـس هـر چـه آن دو حكم راءى دادند در صورتى كه مشروع باشد، بر زن و شـوهـر لازم الاجـراء مـى شـود و بـايـد بـدان عـمل كنند. مثلا اگر با شوهر شرط كنند كه همسرش را در فلان خانه مخصوص ، يا نزد پدر و مادر او مسكن دهد، و يا مادر و خواهر خود را بـا وى هـمـخـانه نكند، يا در فلان مدت مهريه يا ساير مطالباتش را بپردازد، شوهر بايد بپذيرد و آنها را انجام دهد، ولى هر گونه حكم غير مشروع لازم الاجراء نيست و نبايد زن و شـوهـر بـدان مـلتـزم شـونـد. مـثـلا شـرط كنند شوهر حقوق ساير اعضاى خانواده را بپردازد و يا زن بتواند بدون اجازه شوهر از خانه خارج شود و...
امام : تحرير الوسيله ، ج 2، كتاب نكاح ، فى النشوز، مساءله 4.
61- مـسـاءله : بـنابر احتياط واجب ، بايد يكى از دو حكم از خانواده مرد و ديگرى از خـانـواده زن بـاشـد ولى اگر هر يك از زوجين كسى را از بستگان خود نداشته باشند، يا كـسـى بـاشـد ولى صـلاحـيـت حـكـمـيـت نداشته باشد، مى توانند از غير خانواده ، كسى را بـرگـزيـنـنـد و شـرط نـيست كه از هر طرف تنها يك حكم ، بلكه در صورتى كه مصلحت اقتضاء كند، مى توانند چند نفر را حكم قرار دهند.
امام : همان مدرك مساءله قبل .
62- مـسـاءله : دو حـكـم حق ندارند به جدايى بين زن و شوهر حكم كنند مگر اينكه در هـنـگام انتخاب ، به آن دو شرط شود كه اگر بخواهند ميان آن دو اصلاح كنند و يا آنها را از هـم جـدا كـنند، كه البته اگر راءى به جدايى دادند، اين حكم به غير از راه اطلاق آنهم با جمع بودن تمام شرايطش ممكن نخواهد بود.
امام : مدرك مساءله قبل .
63- سـؤ ال : آيـا شـوهـر مـى تـوانـد در مقابل ديگران عيوب زنش را بگويد و او را تحقير كند، اگر چه به شوخى باشد؟
جواب :
تبريزى : غيبت كردن مؤ من و نيز تحقير مؤ من و كارى كه موجب اذيت او مى شود جايز نيست .
استفتاء
64- سـؤ ال : آيـا زن مـى تـوانـد در مـقـابل ديگران عيوب شوهرش را بگويد و با او را تحقير كند؟ اعم از اينكه شوهر حضور داشته باشد يا نه و اعم از اينكه شوخى باشد يا جدى .
جـواب : تـبـريـزى ، غـيـبـت كـردن مؤ من و نيز تحقير مؤ من و كارى كه موجب اذيت او مى شود، جازى نيست .
استفتاء
o در نتيجه : بنابراين فتوا زن و شوهر نمى توانند يكديگر را تحقير نمايند. به طور مثال مرد نمى تواند با به رخ كشيدن زنان ديگر، زن خود را تحقير كند و با اجازه ندارد در مقابل ديگران كارى كند و يا حرفى بزند كه زنش تحقير شود. همچنين زن اجازه ندارد عـيـوب مـرد را نزد زنهاى ديگر به گونه اى بيان كند كه يا غيبت شود و يا موجب تحقير شـوهـر گـردد. بـنـابـرايـن ، ايـراد گـرفـتـن از يـكـديـگـر در مـقـابـل ديـگـران بـى اعـتـنـايـى كـردن بـه يـكـديـگـر، تـرجـيـح بـدون دليـل ديگران به گونه اى كه موجب تحقير همسر گردد و مواردى نظير اينها، جازى نيست و زن و شوهر بايد به شدت از اينگونه امور خوددارى نمايند.
65- سؤ ال : حكم توهين كردن زن به شوهر يا به عكس چيست ؟
جواب : تبريزى : تحقير و توهين به مؤ من جايز نيست ، زن باشد يا مرد.
استفتاء
66- سؤ ال : آيا زن اجازه دارد شوهر خود را كتك بزند؟
جواب : زن چنين حقى ندارد.
امام : تحرير الوسيله ، القول فى النشوز، مساءله 2.
بهجت - فاضل - مكارم : استفتاء
تبريزى : ⁽¹³⁾
67- سـؤ ال : آيـا زن مـى تـوانـد اسـرار و مسائل خانوادگى را كه بين خود و شوهرش هست ، براى ديگران تعريف كند؟
جواب : مكارم : افشاى اسرار مؤ من ، جايز نيست
استفتاء
68- مساءله : زن تحت هيچ شرايطى حتى موقعى كه مرد حقوق او را نپردازد، حق قهر كردن با شوهر را ندارد.
امام : با استفاده از تحرير الوسيله ، القول فى النشوز، مساءله 2.
o در نـتـيـجـه : خانمهاى محترم بايد بدانند، جايز نيست تحت هيچ شرايطى با شوهر خود قـهـر كـنـنـد. يـعـنـى با او صحبت نكنند و يا بستر خود را از شوهر جدا كنند و... البته در صـورتـى كـه شوهر حق او را ادا نمى كند (همانگونه كه در بخش نشوز گفته خواهد شد) بـايـد به حاكم مراجعه نمايد. بنابراين ، اگر جايز نباشد زن با مردى كه ناشزه شده قـهـر كـنـد بـه طـريـق اولى در اخـتلافاتى كه مربوط به سليقه و يا نظرات هر يك از زوجين است ، حق قهر كردن را ندارد.
حقوق و روابط زن و شوهر
69- مساءله : حقوق زن نسبت به شوهر عبارتند از:
الف - تهيه غذا به اندازه متعارف .
ب - تهيه پوشاك به اندازه شاءن زن .
ج - تهيه وسايل مورد لزوم خانه .
د - تهيه مسكن متناسب با شاءن و منزلت اجتماعى زن .
و - خوش رويى و خوش رفتارى با زن .
ز - تعليم احكام و مسائل اعتقادى (به وجوب كفايى ).
ح - حداقل هر چهار ماه يكبار با او آميزش كند.
الف : تهيه غذا
70 - مـسـاءله : مـقدار غذا و كميت آن به اندازه اى است كه زن را سير كند و در جنس آن بايد رجوع شود به آنچه كه براى مثال او در شهرش متعارف است .
امام : تحرير الوسيله ، كتاب نكاح ، فصل فى النفقات ، مساءله 8.
71- مـسـاءله : اگـر غـذايـى مـتـناسب با مزاج زن باشد و يا زن به خوردن آن عادت داشـتـه باشد به گونه اى كه ترك آن موجب ضرر براى او گردد، بر مرد واجب است آن غذا را براى زن تهيه نمايد.
امام : مدرك مساءله قبل
o در نتيجه : اگر زن عادت كرده باشد در خانه پدرش نوع خاصى از غذا را بخورد و يا بياشامد مثلا هميشه گوشت مى خورد و يا نوع خاصى از غذا و يا هر چيز ديگر به گونه اى كـه اگـر غـير آن باشد به علت عادتى كه دارد برايش ‍ ضرر داشته باشد، بر مرد واجـب اسـت هـمان برنامه غذايى را برايش فراهم نمايد، مگر آن كه زن به غير آن راضى باشد.
72- مـسـاءله : بـر مـرد واجـب اسـت چـيـزهـايـى غير از غذا را كه زن عادت دارد استفاده نـمـايـد، از قـبـيـل چـاى ، قـهوه ، تنباكو و... را نيز اگر براى ترك آن ضرر دارد، تهيه نمايد.
امام : تحرير الوسيله ، نكاح ، فصل فى النفقات ، مساءله 8.
73- مـسـاءله : بـر مـرد واجـب اسـت آنـچـه كـه از مـيـوه هـاى مـخـتـلف در فصلها براى مثل زن متعارف است براى او فراهم نمايد.
امام : مدرك مساءله قبل .
74- مـسـاءله : زن مـى تـوانـد به دو گونه غذا را از شوهر طلب نمايد يا به طور مـتـعـارف در خـانه شوهر با همديگر بخورند و بر سر يك سفره باشند و يا اينكه فقط نـفـقـه خودش را طلب نمايد و به تنهايى بخورد و يا هر كار ديگرى كه مى خواهد با آن بكند. و شوهرش حق ندارد زن را به شكل اول يا دوم ملزم نمايد.
امام : تحرير الوسيله ، كتاب نكاح ، فصل فى النفقات ، مساءله 12.
75- مـسـاءله : شـوهـر نـيز مى تواند دو گونه غذا را به زن بدهد، غذايى كه آماده خـوردن اسـت مانند، نان ، خرما، غذاى پخته و يا هر چيزى كه آماده خوردن باشد و يا اينكه چيزى است كه براى خوردن بايد پخته شود و يا آماده گردد. و زن حق ندارد شوهر را به هر كدام ملزم نمايد.
امام : تحرير الوسيله ، كتاب نكاح ، فصل فى النفقات ، مساءله 13.
76- مساءله : اگر براى طبخ غذا احتياج به هيزم ، نفت و يا هر چيز ديگر مانند ادويه ، نـمـك و... بـاشـد بر مرد واجب است آن را نيز براى زن تهيه نمايد. البته نبايد آن چيز خلاف متعارف باشد.
77- مـسـاءله : زن حـق نـدارد شـوهـر را مـلزوم كـنـد بـه جـاى غـذا، پـول آن را بـه او بـدهـد لكـن اگـر هـر دو بـه دادن پول توافق كردند و زن آن را تحويل بگيرد مالكش مى شود و تكليف از شوهر ساقط مى گردد.
امام : تحرير الوسيله ، كتاب نكاح ، فصل فى النفقات ، مساءله 14.
78- سـؤ ال : زن مـن مرتب مى گويد بايد از فلان فروشگاه ، مواد غـذايـى بـخـرم و يـا بـايد در فلان رستوران غذا بخوريم . با توجه به اينكه پرداخت هـزيـنـه اين غذاها براى من بسيار مشكل است ، آيا بر من واجب است همانگونه كه او مى خواهد عمل نمايم ؟
جـواب : شـمـا مـخـتـاريـد كـه مـواد اوليـه غـذا و يـا غـذاى طـبـخ شـده و يـا پول آن را به او بدهيد، البته بايد شؤ ونات او را رعايت نماييد. و بيش از آن چيزى به عهده شما نيست .
امـام : بـا اسـتـفـاده از تـحـريـر الوسـيـله ، كـتـاب نـكـاح ، فصل فى النفقات ، مسائل 8، 12، 13 و 14.
ب : تهيه پوشاك
79- مـسـاءله : مـقـدار و نـوع لباس نيز به علت تنوع و اختلاف زياد بين آنها، به انـدازه اى بـر مـرد واجـب اسـت كـه مـنـاسـب شـاءن زن بـاشـد. بـنـابـراين مرد بايد براى فـصول مختلف لباسى متناسب حال زن و شؤ ونات خانوادگى او تهيه نمايد؛ و اگر زن از صـاحـبان تجمل باشد واجب است بر مرد علاوه بر لباس ‍ بدن لباسى ديگر به حسب حال امثال او برايش تهيه كند.
امام : تحرير الوسيله ، كتاب نكاح ، فصل فى النفقات ، مساءله 8.
o تـوجـه : در صـورتـى بـر مـرد واجب است لباس متناسب با شاءن و موقعيت اجتماعى زن تـهـيـه كـنـد كـه ايـن كـار مـنـجـر بـه فـعـل حـرامـى نـگـردد. مـثـلا اگـر زن قـبـل از ازدواج لبـاس شـهـرت مـى پـوشـيـده و يـا مـثـلا در مـقـابـل نـامـحـرم جـوراب نـازك پـوشيده و يا لباس را اگر چه متناسب شاءن اوست براى خودنمايى به نامحرم استفاده مى كند و... و امثال آن بر مرد واجب نيست آنها را تهيه نمايد. بلكه واجب است بر مرد كه او را نهى از منكر نيز بنمايد.
هـمـچـنـيـن نـبـايـد تـهـيـه لباس و لباسها براى زن منجر به اسراف گردد. كه اين نيز فعل حرامى است .
بنابراين اگر خانيم بخواهد براى هر مهمانى كه مى رود لباس نو خاصى بپوشد و اين كـار را هـمـواره ادامه بدهد، به بهانه اينكه قبلا در خانه پدرى همين كار را مى كرده و يا اينكه لباسهايى را طلب مى كند كه از لحاظ قيمت خيلى بيش از متعارف است ، بر مرد واجب نيست آن را تهيه نمايد.
80- مـسـاءله : مـرد بـايـد بـراى زن لبـاس تـهـيـه كـنـد، حـال چـه از مـال خـودش بـاشـد يا به واسطه عاريه و يا اجاره كردن . و تا زمانى كه آن لبـاس مـوجـود بـاشـد و مـنـدرس نـشـده بـاشـد بـه طـورى كـه مـنـاسـب حال زن باشد، زن نمى تواند مطالبه پوشش ديگرى نمايد.
امام : تحرير الوسيله ، كتاب نكاح ، فصل فى النفقات ، مساءله 15.
ج : تهيه وسايل مورد لزوم خانه
81- مـسـاءله : تـهـيـه وسـايـل مـنـزل مـانـنـد فـرش ، روانـداز، پـرده ، لحـاف ، وسـايـل پـخـت و پـز و آنـچه كه زن براى نظافت نياز دارد نيز همگى به عهده مرد است و مقدار، جنس و كيفيت هر يك نيز بايد متناسب با شاءن و منزلت زن باشد.
امام : تحرير الوسيله ، كتاب نكاح ، فصل فى النفقات ، مساءله 8.
o در نـتـيـجـه : اگـر زن در خـانـه اى زنـدگى كرده است كه مثلا از نوعى خاص فرش ‍ و رخـتـخـواب اسـتـفاده مى كرده ، مثلا هميشه روى تخت مى خوابيده و شاءن او داشتن پرده هاى خـاص و يـا وسايل خاصى است ، بر مرد واجب است آنها را تهيه نمايد. البته تا آنجا كه منجر به حرامى نگردد.
د: تهيه مسكن
82- مساءله : بر مرد واجب است خانه اى كه لايق همسرش است براى او تهيه كند، چه به صورت ملك يا اجاره يا عاريه و... و زن مى تواند از شوهر بخواهد هيچكس به غير از شـوهـر بـا او زندگى نكند. به گونه اى كه خانه يا اطاقى كه در آن زندگى مى كنند فقط از آن زن و شوهر باشد.
امام : تحرير الوسيله ، كتاب نكاح ، فصل فى النفقات ، مساءله 15.
83- مـسـاءله : بـر مـرد واجـب اسـت مـواد سـوخـتـى مـنـزل مـثـل ، نـفـت ، گـاز، هـيـزم ، زغـال و امـثـال آن را بـراى زن تـهيه نمايد. همچنين بايد داروهايى كه معمولا در طول سال به آن نياز است را براى زن تهيه كند.
امام : تحرير الوسيله ، كتاب نكاح ، فصل فى النفقات ، مساءله 9.
84- مساءله : بر مرد واجب است تمام نفقات زن را بپردازد، چه زن نياز داشته باشد يا نداشته باشد. حتى اگر از ثروتمندترين مردم باشد.
امام : تحرير الوسيله ، كتاب نكاح ، فصل فى النفقات ، مساءله 19.
ه : بخشيدن اشتباهات زن
85- مساءله : اگر زن از روى جهل اشتباهى انجام داد مرد بايد او را ببخشد.
امـام : تـحـريـر الوسـيـله ، كـتـاب نـكـاح ، فـصـل فـى التـقـسـيـم و النـشـوز، قبل از مساءله 1.
و. خوش رفتارى با زن
86- مـسـاءله : مـرد بـايـد بـا زن خـود خـوش رفـتـار باشد و با او با روى گشاده برخورد كند.
امـام : تـحـريـر الوسـيـله ، كـتـاب نـكـاح ، فـصـل فـى التـقـسـيـم و النـشـوز، قبل از مساءله 1.
o در نتيجه : يكى از حقوق زن نسبت به مرد اين است كه مرد نبايد در خانه عصبانى مزاج و تندخو باشد، بلكه بايد خوش اخلاق و گشاده رو باشد.
تـذكر اين نكته بسيار ضرورى به نظر مى رسد كه خوش اخلاق بودن و خوشرو بودن بـه ايـن نـسـبـت كـه وقـتـى هـمـه چـيـز مـطابق ميل بود انسان خوش ‍ برخورد باشد، بلكه خـوشـرفـتـارى زمانى است كه وقتى مساءله اى اتفاق مى افتد كه معمولا مردان با روبرو شـدن بـا آن عـصـبـانـى مـى شـوند، انسان بتواند جلو چشم خود را بگيرد و اخلاق نيكو را پـيـشـه كـنـد. بـنـابـرايـن آقـايـان مـحـتـرم بـايـد توجه داشته باشند عصبانى بودن در مـنـزل و يـا داشـتـن تـوقع زيادى از اهل منزل و يا امر و نهى كردن بيش از حد در خانه و... مـواردى از ايـن قـبـيـل مـوجـب مـى شـود نـتـوانـنـد بـه طـور كامل به گونه اى كه خدا راضى باشد حق همسر و بچه هاى خود را بپردازد.
87- مـسـاءله : خـادم گـرفـتـن بـراى زن زمـانـى واجـب اسـت كـه زن صـاحـب جـلال و شـاءن و مـنـزلت بـالايى باشد و يا از كسانى باشد كه همواره صاحب خدمتگزار بـوده اسـت . و اگـر جـلال و شـاءن او طـورى بـاشـد كـه چند خدمتگزار داشته ، بعيد نيست بگوييم بر مرد واجب است چند خدمتگزار براى او بگيرد.
امام : تحرير الوسيله ، كتاب نكاح ، فصل فى النفقات ، مساءله 8.
ز: تعليم احكام و مسائل اعتقادى
88- مـسـاءله : بـر مـرد واجـب اسـت احـكـام مـورد لزوم زن ، و يـا مـسـائل اعـتقادى را به او تعليم دهد، همانگونه كه بر زن واجب است آنها فرا بگيرد. لكن اين وجوب براى مرد كفايى است .
تبريزى : صراط النجاة با استفاده از سؤ الهاى 867 و 868.
فاضل : استفتاء
o در نـتيجه : اگر زن مثلا احكام عادت ماهانه خود را نمى دانست و يا احكام نماز و روزه و... بـر مـرد واجـب است آنها را به زن تعليم دهد، البته اگر كس ‍ ديگرى آن احكام را به زن بياموزد و يا مرد از كسى بخواهد كه به زن آموزش ‍ دهد كفايت مى كند.
89- سـؤ ال : آيـا بـر مـرد واجب است كتب تاريخى و كلامى را براى همسر خود تهيه نمايد؟
جـواب : تـبـريـزى : اگر تعليم احكام و مسائل اعتقادى به زن مختصر در خريد كتاب بـاشـد و نـشـود بـه گـونـه اى ديـگـر و يـا بـه واسـطـه كـسـى ديـگـر مسائل را به زن تعليم نمود، بر مرد واجب است تهيه نمايد.
صراط النجاة ، با استفاده از سؤ الات 867 و 868 و 869
90- سـؤ ال : شـوهـر من احكام شرعى را نمى داند و به من نيز اجازه نمى دهد براى فراگيرى آن از خانه خارج شوم . آيا مى توانم بدون اجازه شوهرم براى فراگيرى مسائل شرعى از خانه خارج بشوم و يا مثلا به مسجد و يا نماز جمعه بروم ؟
جواب :
تـبـريـزى : اگـر ممكن نيست در خانه احكام شرعيه را فرا بگيريد نمى تواند جلوگيرى نمايد. ولى براى مسجد و غير آن بنابر احتياط واجب بدون اجازه نمى تواند خارج شود.
استفتاء
فاضل : اگر فراگيرى مسائل شـرعـى از واجـبـات زن بـاشـد و راهـى بـراى فـراگـيـرى نـدارد جـز بـه خـروج از مـنـزل ، بـه اندازه ضرورت و به قدر واجب مى تواند خارج شود ولى براى مسجد و غيره بدون اجازه ، نه .
استفتاء
91- مساءله : مرد حق ندارد زن خود را به خدمت خانه مجبور كند.
امام : توضيح المسائل ، مساءله 2414.
تبريزى : ⁽¹⁴⁾
فاضل : توضيح المسائل ، مساءله 2482.
مكارم : توضيح المسائل ، مساءله 2064.
o در نـتـيجه : انجام امور منزل به عهده زن نيست و مرد حق ندارد زن را مثلا مجبور به تميز كردن خانه ، غذا پختن ، شستن لباس و... نمايد.
92- سـؤ ال : آيـا مـرد مـى تـوانـد خـريـد مـايـحـتـاج منزل را به عهده زن بگذارد و او را مجبور به تهيه آن كند؟
جـواب : تـهـيه مايحتاج منزل به عهده مرد است و نمى تواند زن را به تهيه كردن آن مجبور سازد.
امام - بهجت - فاضل - مكارم : استفتاء
93- سـؤ ال : آيـا زن مـى تـوانـد در مـنزل وظايف خود را انجام ندهد. مثلا غذا نپزد، خانه را مرتب نكند و آيا مرد مى تواند زن را ندهد. مثلا غذا نپزد، خانه را مرتب نكند و آيا مرد مى تواند زن را مجبور به انجام اينگونه امور نمايد؟
جواب : مرد حق ندارد زن خود را مجبور به كار خانه كند.
امام : با استفاده از توضيح المسائل ، مساءله 2414
فاضل : با استفاده از توضيح المسائل ، مساءله 2482
تبريزى و مكارم : ⁽¹⁵⁾
94- مساءله : در جميع موارد ذكر شده ، مستحب است مقدار و كيفيت نفقه به عرف و عادت شهر و محل سكونت كنونى زن اكتفا شود.
امام : تحرير الوسيله ، كتاب نكاح ، فصل فى النفقات ، مساءله 8.
95- مساءله : اگر زن در عقد با مرد شرط كند كه او را از شهرى بيرون نبرد، و يا در فـلان شـهـر وى را سـكـونـت دهـد و يـا مـنـزل مـخـصـوصـى برايش تهيه كند، و مرد هم قبول كند، بايد مرد به آن شرط عمل كند.
امام : با استفاده از توضيح المسائل ، مساءله 2451 و تحرير الوسيله ، ج 2، ص 297.
فاضل : توضيح المسائل ، مساءله 2517.
بهجت : توضيح المسائل ، مساءله 1950.
تبريزى : توضيح المسائل ، مساءله 2460.
مكارم : توضيح المسائل ، مساءله 2098.
96- سـؤ ال : اگـر زنى در عقد با شوهر خود شرط كند كه او را از شهرى بيرون نبرد، ولى بعدا راضى شد و به شهر ديگرى رفت و مدتى همراه شوهرش در آنـجـا زنـدگـى كـرد و دوبـاره بـه شهر اول بازگشت ، آيا شرط ضمن عقد ساقط مى شـود؟ (يـعـنى آيا همچنان مرد حق ندارد زن را به شهر ديگرى ببرد، يا شرط ساقط شده است و مرد مى تواند زن را به هر كجا مى خواهد ببرد؟)
جـواب : تـبـريـزى : اگـر زن بـراى اقـامت خود در شهر دوم وقت معين كند (مثلا بگويد فـقط براى يكسال يا كمتر و يا بيشتر) شرط ساقط نمى شود در غير اين صورت شرط ساقط است .
صراط النجاة ، سؤ ال 871.
97- سـؤ ال : زن مـن هـمـواره مـرا مجبور مى كند به خانه مادرش و يا خواهرش و يا بستگان خودش بروم ، آيا بر من واجب است از او اطاعت كنم ؟
جواب : اطاعت از او واجب نيست .
امام - بهجت - تبريزى - فاضل - مكارم : استفتاء
98- سـؤ ال : آيـا شـوهـر حـق دارد زن را مـجـبـور كـنـد كـه بـه مـنـزل فـلان فـامـيـل بـرود، در حـالى كـه زن بـه هـيـچ وجـه راضـى نـيـسـت بـه منزل آنها برود، آيا اطاعت از او در اين امر واجب است ؟
جـواب : شـوهـر حق دارد از خارج شدن زن از خانه ممانعت نمايد ولى در اينگونه موارد بهتر است زن رضايت شوهر را به دست آورد.
امام - بهجت - تبريزى - فاضل - مكارم : استفتاء
ح : حق آميزش زن
99- مـسـاءله : شـوهـر نـمـى تـوانـد بـيـش از چـهـار مـاه نـزديـكـى بـا عيال دائمى خود را ترك كند. خواه همسر او جوان باشد يا نباشد.
امـام : تـوضـيـح المـسـائل ، مـسـاءله 2418 و تـحـريـر الوسـيـله ، كـتـاب نـكـاح ، فصل فى القسم و النشوز، مساءله 1 و كتاب نكاح ، مساءله 13.
امـام - فـاضـل - مـكـارم : عـروة الوثـقـى ، نـكـاح ، فـيـمـا يـتـعـلق بـاحـكـام الدخول ، مساءله 7.
تبريزى ⁽¹⁶⁾
فاضل : توضيح المسائل ، مساءله 2486
100- سـؤ ال : اگـر زن در كـمـتـر از چـهار ماه از شوهر طلب آميزش كند، آيا بر مرد واجب است او را اجابت كند؟
جواب : چنانچه زن به گونه اى است كه اگر مرد با او آميزش نكند به معصيت خواهد افتاد بنابر احتياط واجب مرد بايد درخواست زن را اجابت كند.
امـام - فـاضـل - مـكـارم : عـروة الوثـقـى ، نـكـاح ، فـيـمـا يـتـعـلق بـاحـكـام الدخول ، مساءله 8.
تبريزى : ⁽¹⁷⁾
101- سـؤ ال : اگـر مـرد بـخـواهـد بـه مـسافرتى بيش از چهار ماه برود،
الف : آيا بايد از همسرش اجازه بگيرد؟
ب : در صورتى كه بايد اجازه بگيرد اگر زن اجازه نداد مسافرت او حرام است ؟
جـواب : فـاضـل اجـازه گـرفـتن از همسر فى نفسه لازم نيست ، اما چون زن هر چهار ماه يـكـبـار حـق مـواقـعـه (آمـيـزش ) دارد، لذا در قـرض سـؤ ال لازم اسـت اجـازه بـگـيـرد كـه در حقيقت به معناى طلب اسقاط حقش است و اگر بدون اجازه سفر كرد، در صورتى كه سفر او به قصد ادا نكردن حق زوجه و ترك واجب باشد، سفر او مـعصيت و حرام است و بايد نماز را تمام بخواند. و لكن اگر به اين قصد نباشد، حرام نيست . هر چند كه در اين صورت احوط جمع بين قصر و اتمام است .
بـله در خـصـوص سـفـر واجـب شـرعى تكليف ساقط است ، و نيز در سفرهاى ضرورى ولو عـرفـا، مـثـل سـفر تجارت يا زيارت يا تحصيل علم و نحو آنها، تكليف ساقط است و سفر حرام نيست .
استفتاء
102- سـؤ ال : اگر مردى نذر كند كه در زمانى بيش از چهار ماه با همسر خود نزديكى نكند آيا نذر او صحيح است ؟ (مثلا نذر كند هر شش ماه يكبار آميزش كند)
جواب : صحيح نيست .
امام - بهجت - تبريزى - فاضل - مكارم : استفتاء
103- مـسـاءله : اگـر مـرد بـراى امـر واجـب شـرعـى و يـا بـراى امـر ضـرورى ولو ضـرورت آن عـرفـى بـاشـد مـانـنـد: تـجـارت يـا تـحـصـيـل و غـيـره ... لازم نـيـسـت قبل از چهار ماه نزد همسر خود باز گردد. ولى اگر سفر او ضرورتى نداشته باشد، مثلا بـراى تـفـريـح بـاشـد، بـنـابـر احـتـيـاط واجـب بـايـد قبل از چهار ماه نزد همسر خود باز گردد.
امـام - فـاضـل : عـروة الوثـقـى ، نـكـاح ، فـصـل فـيـمـا يـتـعـلق بـاحـكـام الدخول ، مساءله 7.
تبريزى - مكارم : ⁽¹⁸⁾
104- سـؤ ال : اگـر مـردى قسم بخورد كه به كمتر از چهار ماه با زن نزديكى نكند قسم صحيح است ؟
جواب :
تبريزى : مادامى كه مرجحى بر ترك نباشد، نمى تواند قسم بخورد
استفتاء
فاضل : صحيح نيست .
استفتاء
105- مساءله : در موارد ذيل مرد مى تواند آميزش با همسر خود را حتى بيش ‍ از چهار ماه ترك كند:
1- اگر زن رضايت داشته باشد.
2- در ضمن عقد شرط كرده باشند زن اين حق را ساقط كند.
3- در صورتى كه مرد توانايى آميزش نداشته باشد.
4- به جهت بيمارى براى مرد يا زن ضرر داشته باشد.
5- زن نزد همسر نباشد.
6- زن ناشزه باشد.
7- زن داراى عذر شرعى باشد (مثلا در زمان قاعدگى باشد).
امـام - فـاضـل - مـكـارم : عـروة الوثـقـى ، نـكـاح ، فصل فيما يتعلق باحكام الدخول ، مساءله 8.
106- مـسـاءله : در صـورتـى كـه مـرد بـه دليـل وجـود مـانـعـى مـانـنـد حـيـض بـودن زن و يـا هـر يـك از مـوارد ذكـر شـده در مـسـاءله قـبـل و يـا از روى عـصـيـان ، آمـيـزش با زن را در مدت چهار ماه ترك كند، بر او واجب نيست قـضـاى آن را بـجـاى آورد. اگـر چـه بـنـابـر احـتـياط واجب بدى زن را ارضاء كند، در هر حال مبداء احتساب چهار ماه ، آميزش قبلى است نه گذشت چهار ماه قمرى .
امـام - فـاضـل - مـكـارم : عـروة الوثـقـى ، نـكـاح ، فصل فيما يتعلق باحكام الدخول ، مساءله 9.
107- مـسـاءله : چـنـانـچـه دخـتـر بـاكـره بـاشـد، مـرد بـايـد در هـفـت شـب اول عـروسـى هـمـراه او بـخـوابـد، و اگـر بـاكـره نـبـاشـد در سـه شـب اول بايد نزد او باشد، مگر آنكه زن از حق خود صرفنظر كند.
امام : تحرير الوسيله ، كتاب ، نكاح ، فصل فى القسم و النشوز و النفاق ، مساءله 4.
108- مساءله : اگر مردى هر يك از حقوق واجب زن را ادا نكند حكم نشوز پيدا مى كند.
امـام - بـهـجـت - تـبـريـزى - فـاضـل - مكارم : استفتاء
o تـوجـه : احـكـام نـشـوز در انـتـهـاى هـمـيـن فـصـل بـه تفصيل خواهد آمد.
109- مـسـاءله : مـرد نـمـى تـوانـد زن دائمـى خـود را بـه طـورى تـرك كـند كه نه مثل زن شوهردار باشد نه مثل زن بى شوهر، لكن واجب نيست كه هر چهار شب يك شب را نزد او بماند.
امـام : تـوضـيـح المـسـائل ، مساءله 2417 و تحرير الوسيله ، كتاب نكاح ، فى النشوز، مساءله 1.
مكارم : توضيح المسائل ، مساءله 2066
حقوق مرد نسبت به زن
حقوق شوهر نسبت به زن عبارتند از:
الف - عدم خروج از منزل مگر به اذن شوهر
ب - عدم جواز صدقه دادن ، نذر كردن و يا قسم خوردن مگر به اذن شوهر.
ج - تمكين به شوهر در هر زمانى كه مرد بخواهد.
د- پاك كردن خود از هر چيزى كه باعث دور كردن شوهر از تمتعات جنسى است .
ه - رعايت نظافت و آرايش كردن در صورتى كه شوهر آن را طلب كند.
الف - عدم خروج از منزل مگر به اذن شوهر
110- مساءله : زنى كه عقد دائمى شده ، نبايد بدون اجازه شوهرش از خانه بيرون رود.
امـام : تـحـريـر الوسـيـله ، كـتـاب نـكـاح ، فـصـل فـى النـشـوز، قبل از مساءله 1 و توضيح المسائل ، مساءله 2412.
بهجت : توضيح المسائل ، مساءله 1897.
تبريزى : توضيح المسائل ، مساءله 2421.
فاضل : توضيح المسائل ، مساءله 2480.
مكارم : ⁽¹⁹⁾
111- سـؤ ال : آيـا بـايـد بـراى صله رحم با بستگان نزديك و يا حـتـى بـا پـدر و مـادر و خـانـواده خـود، از شوهرم براى خروج از خانه اجازه بگيرم يا مى توانم به قدر انجام صله رحم بدون اذن شوهر از خانه خارج شوم ؟
جـواب : خـروج از خـانـه حـتـى اگـر براى صله رحم و يا ديدن پدر و مادر و بستگان نزديك باشد، بدون اجازه شوهر حرام است .
امـام - بـهـجـت - تـبـريـزى - فـاضـل : مـدرك مـسـاءله قبل .
مكارم : ⁽²⁰⁾
112- سؤ ال : اگر خانمى بداند شوهرش با خارج شدن او از خانه براى فلان مكان راضى است ، آيا مى تواند بدون اجازه شوهرش از خانه خارج شود؟ يا اينكه بايد براى هر خروج از خانه عليرغم علم به رضايت شوهر، از او اجازه بگيرد؟
جـواب : اگـر زن اطـمـيـنـان دارد كـه شـوهـرش رضايت دارد و اجازه مى دهد، خروجش از منزل اشكال ندارد.
امام - فاضل - تبريزى - مكارم : استفتاء
بهجت : ⁽²¹⁾
o در نـتـيـجـه : اگـر خـانـمـى مـطمئن باشد شوهرش با خروج از خانه او رضايت دارد مى تـوانـد از خـانـه خـارج شود، اگر چه از شوهر اجازه نگيرد. بنابراين مواردى كه معمولا شوهر به زن اجازه مى دهد، مانند خروج براى كار يا خريد يا صله رحم با افراد خاصى و... زن مى تواند از منزل خارج شود. البته بايد توجه داشت مواردى كه زن شك دارد كه شوهر اجازه مى دهد يا نه ، حق ندارد بودن اذن شوهر از خانه خارج شود.
هـمـچـنـيـن بـايـد خـانـمـهـا تـوجـه نـمـايـنـد نـمى توانند بگويند چون شوهر با خروج از مـنـزل بـراى رفـتـن خـانه مثلا فلان فاميل راضى است پس حتما با خروج براى رفتن به مـنـزل فـرد دوم ، رضـايـت دارد و به او اجازه مى دهد. زيرا چه بسيار مواردى كه ممكن است شوهر با خروج زن به محلى راضى باشد اما با محلهاى مشابه راضى نباشد. بنابراين خـانـمـهـا بايد از قياس در مساءله به شدت پرهيز نمايند. بله اگر شوهر اجازه كلى داده اسـت و يـا زن مـطـمـئن اسـت كـه بـه مـحـل دوم رفـتـن مـورد رضـاى شوهر است مى تواند از منزل خارج شود.
113- سـؤ ال : اگـر خـانـمـى از شـوهـرش اجـازه گـرفـت به محلى بـرود، آيـا مـى تـوانـد از آنـجـا بـه مـحـل ديگرى برود؟ مثلا به خانه خواهر يا مادر خود برود؟
جواب :
تـبـريـزى : بـه هـمـان انـدازه كـه شـوهـر اجـازه داده اسـت بـايـد عمل كند.
استفتاء
فاضل : اگر احراز رضايت رفتن به محل ديگر بكند، مى تواند برود و الا نه .
استفتاء
بهجت : اگر علم به رضايت شوهر دارد مى تواند برود و الا نه .
با استفاده از توضيح المسائل ، مسائل متفرقه ، مسئله 18.
114- سؤ ال : آيا زن مى تواند بدون اجازه شوهر به مسجد يا نماز جمعه يا به طور كلى به مجالس مذهبى برود؟
جواب :
بـهـجـت - تبريزى : اگر فرا گرفتن احكام شرعيه متوقف بر خارج شدن از خانه باشد، مى تواند خارج شود.
بهجت : با استفاده از توضيح المسائل ، مسائل متفرقه ، مساءله 18 و تبريزى : استفتاء
فاضل : اگر شوهر رضايت نداشته باشد، بيرون رفتن حرام است .
استفتاء
115: سـؤ ال : اگـر مـردى بـراى انـتقام گرفتن از زن خود، به او اجـازه خـروج از مـنـزل را نـدهـد، آيـا زن بـايد اطاعت كند؟ مثلا هميشه اجازه مى داده به محلى برود ولى حالا براى انتقام اجازه نمى دهد.
جـواب : فـاضـل انتقام گرفتن مرد از همسر خود، مناسب اخلاق انسانى و اسلامى نيست . ولى اگر به هر جهت اجازه خروج نداد، بر زن واجب است كه اطاعت كند.
استفتاء.
116- سـؤ ال : اگـر خـانـمـى بـدون اجـازه شـوهـرش از منزل خارج شده ، تكليف او از لحاظ نماز و روزه چيست ؟ آيا او ناشزه مى شود؟
جـواب : تـبـريـزى ، چـنـانـچه به عنوان ترك شوهر و قهر باشد ناشزه است ؛ و در سفر نماز و روزه اش تمام است و در غير اين صورت احتياطا جمع كند (هم شكسته بخواند و هم تمام ) و در هر حال بايد برگردد.
استفتاء.
فـاضـل : اگـر بـا لباسى كه شوهر در اختيار او گذاشته نماز بخواند، چنانچه شوهر راضى نباشد نماز باطل است ولى روزه او صحيح است . هر چند معصيت كرده است .
استفتاء
117- سؤ ال : آيا زن مى تواند در حين عقد شرط كند كه اجازه خروج از منزل به دست خودش باشد؟
جـواب : چـنـيـن شـرطـى نـافـذ نـيست و اگر هم ضمن عقد آن را شرط كرده ايد عقد شما صحيح ، ولى شرط آن باطل است .
امـام : بـا اسـتـفـاده از تـحـريـر الوسـيـله ، كـتاب نكاح ، فى الشروط المذكوره فى عقد، مسائل 1 و 2.
بهجت - تبريزى - فاضل : ⁽²²⁾
ب - عدم جواز صدقه ، نذر و قسم خوردن زن مگر به اذن شوهر
احـكـام و سـؤ الات ايـن قـسـمـت در فـصـل روابـط اقـتـصـادى از سـؤ ال 50 تا 58 آمده است مراجعه فرماييد.
118- سـؤ ال : اگـر زنـى هـنـگـام عـقد شرط كرده است كه مجاز به انـجـام كـارهـاى فـرهـنگى در خارج خانه باشد و يا اجازه داشته باشد كار كند و مرد نيز پـذيـرفـتـه اسـت ، اگـر بـعـد ازدواج ، مـرد اجـازه نـدهـد بـراى انـجـام ايـنگونه كارها از مـنـزل خـارج بـشـود، آيـا زن مـى تـوانـد بـدون اذن شـوهـر از منزل خارج شود؟
جواب :
بهجت - تبريزى : در فرض مذكور مى تواند بدون اذن شوهر براى انجام كارهاى مذكور خارج شود.
بهجت : با استفاده از توضيح المسائل ، مسائل متفرقه ، مساءله 18.
تبريزى : استفتاء
فـاضـل : در فـرض شـرط نـمـى تـوانـد از زوجـه مـمـانـعـت كـنـد مـگـر ايـنـكـه شغل مناسب شاءن او نباشد.
استفتاء
ج - حق تمكين
119- مساءله : زن بايد خود را براى هر لذتى كه همسرش مى خواهد تسليم نمايد و بدون عذر شرعى از نزديكى او جلوگيرى نكند.
امـام : تـحـريـر الوسـيـله ، فـصـل فـى القـسـم و النـشـوز، قبل از مسئله 1 و توضيح المسائل ، مساءله 2412.
بهجت : توضيح المسائل ، مساءله 1897.
120- سـؤ ال : اگـر مـرد در روابـط زنـاشـويـى افـراط كـند و اين بـراى سـلامـتـى زن و حـتـى خـود شـوهـر مـضـر بـاشـد، آيـا زن مـى تـوانـد بـه انـدازه معقول تمكين كند؟
جواب :
تبريزى : به اندازه متعارف تمكين لازم است و نه بيشتر.
استفتاء
فـاضـل : اگـر بـراى زن ضرر قابل توجهى داشته باشد مى تواند تمكين نكند، بلكه بـراى حـفـظ سـلامـتـى خود تمكين نكردن لازم است . اما اگر ضرر متوجه شوهر است ، نمى تواند تمكين نكنيد.
استفتاء
121- سـؤ ال : اگـر زن داراى ضـعـف شديد بدنى باشد، و يا به علت بيمارى توان تمكين به شوهر نداشته باشد، آيا مى تواند شوهر را تمكين نكند؟
جواب :
بهجت : در صورت داشتن عذر شرعى مى تواند تمكين نكند.
با استفاده از توضيح المسائل ، مساءله 1897.
تبريزى : در صورت عذر مى تواند تمكين نكند.
استفتاء
فاضل : ضعف غير قابل تـحـمـل و بـيـمـارى ، مـسـقـط تـكـليـف اسـت و زن در آن حال مى تواند تمكين نكند.
استفتاء
تبريزى : توضيح المسائل ، مساءله 2421.
فاضل : توضيح المسائل ، مساءله 2480.
مكارم : توضيح المسائل ، مساءله 2062.
د- رفع منافرات
122- مـسـاءله : زن بـايـد چيزهايى را كه در روابط جنسى موجب منافرت و عدم رغبت مرد به زن مى شود را از خود دور كند.
امـام : تـحـريـر الوسـيـله ، القـول فـى النـشـوز، قبل از مساءله 1.
o در نتيجه : به طور مثال اگر زن در منزل همواره داراى لباسهايى كثيف و رويى ژوليده بـاشـد و هـميشه بوى غذا از او به مشام برسد و يا داراى اخلاقى تند و برخوردهاى غير عـاطـفـى بـاشـد و يا چنان خود را با كار در خانه و يا در بيرون خسته كند كه توان حتى صـحـبـت كـردن بـا شـوهـر را نداشته باشد، و يا خود را با بچه ها و چيزهاى ديگر چنان مشغول كند كه اعتنايى به شوهر نداشته باشد، و يا چنان سردى از خود نشان دهد كه هيچ رغـبـتـى براى مرد نسبت به او وجود نيايد و امثال آن ، همه و همه مواردى هستند كه باعث مى شود زن ، واجب شرعى خود را ترك كند و نه فقط حكم ناشزه را پيدا كند، بلكه از داشتن يك زندگى شيرين و عاطفى محروم بماند.
ه - آرايش و نظافت
123- مـسـاءله : زن بـايـد در صـورتـى كـه شـوهـر بـخواهد براى او آرايش كند و نظافت نمايد.
امـام : تـحـريـر الوسـيـله ، كـتـاب نـكـاح ، القـول فـى النـشـوز، قبل از مساءله 1.
فاضل : ⁽²³⁾
124- سـؤ ال : اگـر مـردى بـه زن امـر كـند فلان آرايش را برايش بنمايد و يا فلان لباس را در منزل بپوشد، آيا زن بايد اطاعت كند؟
جـواب : اطاعت زن از شوهر در امور مربوط به استمتاعات واجب است و امور مذكور اگر در اين راستا باشد يا ترك آنها موجب نفرت شوهر شود، بايد اطاعت كند و الا لازم نيست .
امـام : بـا اسـتـفـاده از مـدرك سـؤ ال قبل .
فاضل : استفتاء

نشوز
الف - نشوز زن
125- مـسـاءله : زن در هـر يـك از صـور ذيـل ناشزه مى شود، و در نتيجه حق نفقه او ساقط مى شود و مرد مى تواند نفقه او را نپردازد:
1- عدم تمكين به شوهر.
2- خارج شدن از خانه بدون اذن و رضايت شوهر.
3- پاك نكردن خون از هر آنچه باعث دور كردن شوهر از تمتعات و لذات مى گردد.
4- ترك نظافت و يا ترك آرايش ، اگر شوهر آن را طلب كند.
امـام : تـحـريـر الوسـيـله ، كـتـاب نـكـاح ، القـول فـى النـشـوز، قـبـل از مـسـاءله 1 و فـصـل فـى النـفـقـات ، مـسـاءله 1 و تـوضـيـح المسائل ، مساءله 2413.
بهجت - تبريزى ⁽²⁴⁾
فاضل : توضيح المسائل ، مساءله 2481 و استفتاء
مكارم : توضيح المسائل ، مساءله 2063.
126- مـساءله : اگر زن در اعمالى كه بر او واجب نيست از شوهر اطاعت نكند، ناشزه نمى شود.
امـام - تـبـريـزى - فـاضـل - مـكـارم : بـا اسـتـفـاده از مـدرك مـسـاءله قبل .
o در نـتـيجه : اگر شوهر به زن امر كند، خانه را تميز كند يا غذا بپزد يا فلان جنس را از بـازار بـخرد و يا... و زن از انجام اين اوامر سرپيچى كند، ناشزه نمى شود. اگر چه بهتر است زن در اينگونه امور از شوهر اطاعت كند.
127- سـؤ ال : زن بـا چـنـد مـرتـبه اطاعت نكردن در وظايف واجب خود نسبت به شوهر ناشزه مى شود؟
جـواب : اگـر زن بـدون عذر وظايف خود را انجام ندهد حتى اگر براى يك بار، نشوز محقق مى شود و اگر توبه كرد و از شوهر اطاعت نمود نشوز برداشته مى شود.
امـام - تـبـريـزى - فـاضـل - مـكـارم : بـا اسـتـفـاده از مـدارك مـسـاءله قبل .
128- مساءله : اگر از خانمى نشانه هاى نشوز و نافرمانى ظاهر شد، مثلا در حرف زدن و انجام كارها بسيار تند و خشن عمل كرد، و يا با شوهر قهر كند و يا خداى ناخواسته به شوهر اهانت كند، شوهر بايد او را نصيحت كند.
امام : تحرير الوسيله ، كتاب نكاح ، القول فى النشوز، مساءله 1.
129- مـسـاءله : اگـر زن نـصـيـحت شوهر (كه در مساءله پيش گفته شد) را نشنود و يـكـى از كـارهـايـى كـه بـاعـث نـشـوز او مـى شـود را انـجـام دهـد (مـثلا بدون اذن شوهر از مـنـزل خارج شود و يا خود را براى استمتاعات شوهر مهيا نكند و...) در اين صورت مرد مى تواند با او قهر كند و از همخوابى با او دورى كند؛ يعنى يا در رختخواب به او پشت كند و يا اصلا نزد او نخوابد.
امام : مدرك مساءله قبل .
130- مساءله : اگر زن با قهر كردن نيز دست از نافرمانى شوهر بر نداشت ، مرد مى تواند به اندازه اى كه باعث تنبه و ترك نافرمانى او گردد وى را تنبيه كند، ولى بيش از آن جايز نيست و اگر باز هم زن تمكين نكرد مى توان تنبيه را بيشتر يا شديدتر كرد. البته به شرط آنكه قرمز، كبود و يا موجب جراحت بدن او نشود.
امام : تحرير الوسيله ، كتاب نكاح ، القول فى النشوز، مساءله 1.
131- مـسـاءله : اگـر تـنـبـيـه زن بـيـش از حد لازم باشد و يا باعث كبود شدن و يا جراحت گردد، علاوه بر اينكه شوهر معصيت كرده است بايد ديه آن را نيز به زن بپردازد.
امام : با استفاده از مدرك مساءله قبل .
132- مساءله : بايد اين تنبيه به قصد اصلاح زن باشد، نه براى تشفى خاطر و يا انتقام و امثال آن .
امام : تحرير الوسيله ، كتاب نكاح ، القول فى النشوز، مساءله 1.
o در نـتـيـجـه : از چـند مساءله گذشته چنين به دست مى آيد كه مردان اولا نمى توانند زن خـود را بـه هـر بهانه اى تنبيه كنند، بلكه اين حكم فقط در نافرمانيهايى است كه موجب نـشـوز زن مـى گـردد، ثـانيا همواره بايد ابتدا زن را نصيحت كرد اگر مؤ ثر نشد با او قهر كرد و اگر مؤ ثر نشد مى توان او را با شرايط گفته شده ، تنبيه نمود. بنابراين جايز نيست زن را بلافاصله بعد از نافرمانى تنبيه كرد. ثالثا مردان نمى توانند به هر مقدارى كه مى خواهند زن را تنبيه كنند بلكه فقط بايد به اندازه اى باشد كه زن از نافرمانى دست بردارد. رابعا نبايد به قدرى باشد كه باعث قرمز شدن بدن و يا كبود شـدن آن گـردد. خـامـسـا بـايـد بـه قـصد اصلاح زن باشد نه از روى عصبانيت ، انتقام ، تـشـفى خاطر و يا هر چيز ديگر. و شما خواننده عزيز توجه مى فرماييد در واقع تنبيهى كـه بـا چنين شرايطى باشد، تنبه و تذكرى براى زن خواهد بود كه باعث مى شود به انجام وظايف خود ملزم گردد.
o توجه و مراقبت : آقايان توجه داشته باشند در صورتى كه لازم شد با حفظ شرايط ذكـر شـده ، زن را تنبيه كنند، بايد به شدت از اين كار در هنگام عصبانيت پرهيز نمايند، زيرا در آن صورت تنبيه اغلب براى فرو نشاندن خشم و تشفى خاطر صورت مى گيرد و اين عمل حرام است و بايد از آن پرهيز كرد.
134- مـسـاءله : اگـر خـانـمـى نـاشزه شود، سپس پشيمان شود، تا زمانى كه عملا نشان نداده دست از نافرمانى كشيده است ، نفقه او بر شوهر واجب نمى شود.
امام : تحرير الوسيله ، كتاب نكاح ، فصل فى النفقات ، مساءله 2.
o در نـتـيـجـه : از زمـانى نفقه زن بر مرد واجب مى شود كه زن عملا نشان دهد از روش خود دست برداشته است . بنابراين اگر زن فقط عذر خواهى كند، نفقه بر مرد واجب نمى شود.
ب - نشوز مرد
135- مـسـاءله : اگـر مـرد بـه وظـايـف واجـب خـود نـسـبـت بـه زن عـمـل نـكـنـد و نـفـقـه زن را نـپـردازد نـاشـزه (البـتـه استعمال صحيح آن ناشز است ) مى شود.
امام : تحرير الوسيله ، نكاح ، القول فى النشوز، مساءله 2.
امام - بهجت - تبريزى - مكارم - فاضل : استفتاء
136- مـساءله : اگر نشانه هاى نشوز در مرد پيدا شود زن مى تواند مرد را نصيحت كـنـد و اگر نصيحت مؤ ثر نشد مى تواند شكايت خود را نزد حاكم ببرد تا او مرد را وادار كند به وظايف خود عمل نمايد.
امـام - بـهـجـت - تـبـريـزى - فـاضـل - مـكـارم : بـا اسـتـفـاده از مـدارك مـسـاءله قبل
137- سـؤ ال : آيـا زن حـق دارد بـا شـوهر خود قهر كند يا شوهر را كتك بزند؟
جواب : زن حق قهر كردن يا كتك زدن شوهر را ندارد.
امـام بـا اسـتـفـاده از تـحـريـر الوسـيـله ، كـتـاب نـكـاح ، القول فى النشوز، مساءله 2.
بهجت - فاضل - مكارم : استفتاء
تبريزى : ⁽²⁵⁾
o توجه و مراقبت : آقايان بايد توجه داشته باشند عصبانى مزاج بودن ، يكدندگى در مـنـزل ، امـر و نـهـى كـردن زيـاد بـه گـونـه اى كـه تـنـهـا تـصـمـيـم گـيـرنـده در منزل باشند، نداشتن سعه صدر و تحمل ، نداشتن گذشت در اتفاقات زندگى و مواردى از ايـن قـبـيـل ، زمـيـنه هاى بسيار مساعدى هستند كه باعث مى شوند مرد حقوق همسر خود را ايفا نكند، در نتيجه علاوه بر اينكه معصيت كار بوده ، ناشز نيز مى شود. زيرا با توجه به حـقـوق زن نسبت به مرد مانند خوشرفتارى كردن با زن و يا بخشيدن اشتباهات او و... مرد بـايـد در خـانـه ، فـضـايـى صـمـيـمـى و دوستانه را فراهم آورد تا از بروز هر گونه ناهنجارى جلوگيرى شود.
روابط زناشويى و تنظيم خانواده
138- مساءله : زن و شوهر مى توانند به تمام بدن يكديگر نگاه كنند چه با قصد شهوت چه بدون قصد آن .
امام : تحرير الوسيله ، كتاب نكاح ، مساءله 15 و عروة الوثقى ، نكاح ، مساءله 29.
139- سـؤ ال : آيـا زن مـى تـوانـد از نگاه كردن شوهر به بدن او ممانعت به عمل آورد؟
جواب : زن بايد براى كليه استمتاعات شوهر مطيع او باشد مگر عذر شرعى داشته باشد.
امام - بهجت - تبريزى - فاضل - مكارم : استفتاء
140- مـسـاءله : بـر زنـان واجـب نـيـسـت بـدن و عـورتـين خود را از شوهر بپوشانند همانگونه كه بر مردان واجب نيست خود را از همسرشان بپوشانند.
امام - فاضل - مكارم : با استفاده از عروة الوثقى ، ستر و ساتر، ص ‍ 549.
141- سـؤ ال : آيـا شوهر مى تواند به زن امر كند فلان لباس را در منزل بپوشد؟
جـواب : اگـر ايـن درخـواسـت در راسـتـاى اسـتـمتاعات باشد و يا ترك آن موجب نفرت شوهر شود، مى تواند امر كند و بر زن نيز واجب است اطاعت كند.
امام - بهجت - تبريزى - فاضل - مكارم : استفتاء
142- مساءله : هر گونه تماس بدنى بين زن و شوهر با هر عضوى باشد، جايز است حتى اگر براى تلذذ باشد.
امام - فاضل - مكارم - عروة الوثقى ، نكاح ، مساءله 19 و 29.
143- مـسـاءله : زن و شـوهـر مـى تـوانـند هر گونه استمتاعى را از يكديگر داشته باشند.
امام - بهجت - تبريزى - فاضل - مكارم : استفتاء
144- سـؤ ال : آيـا تـعريف كردن صحنه هاى محرك براى شوهر يا براى زن جايز است ؟ اگر چه قصد تحريك باشد؟
جواب :
تبريزى : اگر مشتمل بر امر حرامى نباشد مانعى ندارد مد
استفتاء
فـاضـل : در صـورتـى كـه تـعـريـف كـنـنـده خـود زن يـا شـوهر باشد به قصد تحريك اشكال ندارد.
استفتاء
زن و شوهر به دو صورت جنب مى شوند:
الف - جماع
ب - خروج منى
145- مـسـاءله : اگـر زن و شـوهـر بـا يكديگر جماع كنند و به اندازه ختنه گاه يا بيشتر داخل شود، در قبل باشد يا در دبر، بالغ باشند يا نابالغ ، اگر چه منى بيرون نيايد، هر دو جنب مى شوند.
امام : توضيح المسائل ، مساءله 349.
بهجت : توضيح المسائل ، مساءله 352.
تبريزى : توضيح المسائل ، مساءله 355.
فاضل : توضيح المسائل ، مساءله 350.
مكارم : توضيح المسائل ، مساءله 364.
146- مـسـاءله : اگـر شـك كـنـد كـه بـه مـقـدار خـتـنـه گـاه داخل شد يا نه ، غسل بر آنها واجب نيست .
امـام : تـوضـيـح المـسـائل ، مـسـاءله 350 و عـروة الوثـقـى ، فصل فى غسل الجنابة ، مسئله 9.
بهجت : توضيح المسائل ، مساءله 353.
تبريزى : توضيح المسائل ، مساءله 356.
فاضل : توضيح المسائل ، مساءله 351.
مكارم : توضيح المسائل ، مساءله 365.
147- مساءله : اگر از زن و شوهر چه با اختيار و چه بدون اختيار، منى خارج شود، اگر چه دخول صورت نگرفته باشد، جنب مى شوند.
امـام ، تـوضـيـح المـسـائل ، مـسـاءله 345 و تـحـريـر الوسـيـله ، فـصـل فـى غـسـل الجـنـابـة ، مـسـاءله 1 و عـروة الوثـقـى ، فصل فى غسل الجنابة ، شرط دوم .
148- مساءله : اگر منى از جاى خود حركت كند و بيرون نيايد، يا انسان شك كند كه منى از او خارج شده يا نه ، غسل بر او واجب نيست .
امـام : تـوضـيـح المـسـائل ، مـسـاءله 352 و عـروة الوثـقـى ، فصل فى غسل الجنابة ، شرط اول .
بهجت : توضيح المسائل ، مساءله 355.
تبريزى : توضيح المسائل ، مساءله 358.
فاضل : توضيح المسائل ، مساءله 353.
0مكارم : توضيح المسائل ، مساءله 367.
149- مـسـاءله : اگـر مـنى مرد از زن خارج گردد، موجبات جنابت زن نمى شود، مگر آنكه زن بداند منى مرد با منى او آميخته شده است .
امـام ، تـحـريـر الوسـيـله ، فـصـل فـى غـسـل الجـنـابـة ، مـسـاءله 1 و عـروة الوثـقـى ، فصل فى غسل الجنابة ، شرط اول .
150- سـؤ ال : آيـا زن بـدون عـمـل آمـيـزش هـم جـنـب مـى شـود يـا نـه ؟ و در صـورت مـثـبـت بـودن جـواب آيـا غسل بر او واجب است ؟
جـواب : مـمـكـن اسـت و اگـر يـقـيـن پـيـدا كـنـد بـر خـروج مـنـى ، غسل واجب مى شود و تا يقين پيدا نكند، غسل واجب نيست .
استفتائات ، ج 1، ص 50، سؤ ال 89.
151- مـسـاءله : بـرخـى اوقـات زن بـه عـلت مـلاعـبـه بـا هـمـسـر، تـقـريـبـا حالت انزال به او دست مى دهد و بدنش سست مى شود، به طورى كه فكر مى كند جنب شده است ، آيا پس از اين حالت غسل جنابت واجب است يا نه ؟
جـواب : اگـر يـقـيـن بـه انـزال مـنـى حـاصـل شـود و از مـجـرا بـه خـارج بـرسـد غسل واجب است .
امام : استفتائات ، ج 1، ص 53 سؤ ال 104.
152- سـؤ ال : دفـق و فـتـور بـدن را در جنابت زن شرط نمى دانيد فـقـط شـهـوت را در خروج رطوبت منى شرط جنابت فرموده ايد، پس با رطوبتى كه به نام مذى آنهم در موقع شهوت از مرد يا زن خارج مى شود، چه تفاوتى دارد؟
جـواب : مـيـزان شـهـوتـى است كه مقارن با آن ، منى خارج مى شود و با ساير حالات فرق دارد.
امام : استفتائات ، ج 1، ص 53، سؤ ال 103.
153- مـسـاءله : اگـر انـسـان در شـب بـدانـد كـه صـبـح بـراى غسل كردن آب پيدا نمى كند، آيا با اين حال مى تواند با همسر خود نزديكى كند؟
جواب : مانع ندارد.
امام : استفتائات ، ج 1، ص 54، سؤ ال 106.
بهجت : با استفاده از توضيح المسائل ، مساءله 357.
تبريزى : با استفاده از توضيح المسائل ، مساءله 359.
فاضل : با استفاده از توضيح المسائل ، مساءله 354.
مكارم : با استفاده از توضيح المسائل ، مساءله 368.
154- مـسـاءله : كـسـى كـه نـمـى تـوانـد غـسـل و تـيـمـم كـنـد، بـعـد از داخل شدن وقت نماز نبايد با همسر خود نزديكى كند، مگر آنكه بترسد كه به گناه بيفتد.
امـام ، تـحـريـر الوسـيـله ، فـصـل فـى غـسـل الجـنـابـة ، مـسـاءله 3 و عـروة الوثـقـى ، فـصـل فـى غسل الجنابه ، مساءله 80.
155- مـسـاءله : اگـر كـسـى كـه نـمـى تـوانـد غـسـل و تـيـمـم كـند بعد از داخل شدن وقت نماز با همسر خود آميزش كند بعيد نيست بگوييم بايد از خروج منى خوددارى كند، مگر آنكه برايش ضرر داشته باشد.
امـام : بـا اسـتـفـاده از تـحـريـر الوسـيـله ، فـصـل فـى غسل الجنابه ، مساءله 3.
156- مـسـاءله : اگـر كـسى نمى تواند غسل كند اما مى تواند تيمم كند حتى بعد از داخل شدن وقت نماز نيز مى تواند با همسر خود آميزش كند.
امـام تـحـريـر الوسـيـله ، فـصـل فـى غـسـل الجـنـابـه ، مـسـاءله 3 و عـروة الوثـقـى ، فصل فى غسل الجنابه ، مساءله 8.
بهجت : توضيح المسائل ، مساءله 357.
تبريزى : توضيح المسائل ، مساءله 359.
فاضل : توضيح المسائل ، مساءله 354.
مكارم : توضيح المسائل ، مساءله 368.
157- سؤ ال : آيا انسان مى تواند در يك شب چند بار با همسر خود مجامعت كند يا خير؟
جواب : مانعى ندارد.
امام : استفتائات ، ج 1، ص 74، سؤ ال 177.
بهجت - تبريزى - فاضل - مكارم : استفتاء
158- مـسـاءله : آيـا در دوران آبـسـتـنى و باردارى ، مقاربت و نزديكى جايز است يا خير؟
جواب : مقاربت در حال حمل مانع ندارد.
امام : استفتاء، به نقل از كتاب رساله نوين ، ج 3، ص 48.
o توضيح : البته در صورتى مقاربت اشكال ندارد كه اين كار براى زن و فرزند خطر نداشته باشد و پزشكان زن را از آن منع نكرده باشند، و الا مقاربت جايز نيست .
159- سـؤ ال : آيـا مـرد مـى تـواند با زن خود طورى ملاعبه كند كه تـمـام مـقـدمـات نـزديـكـى حـاصـل شـود و مـنـى هـم از مـرد خـارج شـود، ولى بـه حـد دخول نرسد؟
جواب : مانعى ندارد.
امـام : بـا اسـتـفـاده از اسـتـفـتـائات ، ج 1، ص 74، سـؤ ال 177.
بهجت - تبريزى - فاضل - مكارم : استفتاء
مواردى كه آميزش زن و شوهر جايز نيست عبارتند از:
الف - در زمانى كه زن در دوران قاعدگى است .
ب - در زمـان اسـتـحـاضـه كـثـيـره يـا مـتـوسـطـه ، قـبـل از غسل .
ج - زمان نفاس
د - در حال روزه واجب
ه - در حال بيمارى اى كه آميزش باى آنها ضررى داشته باشد.
و - زمـانـى كـه نـتـوان غـسـل يـا تـيـمـم كـرد. بـعـد از داخل شدن وقت نماز.
ز - در حال اعتكاف
ح - در زمانى كه زن كمتر از نه سال داشته باشد.
ط - در حال احرام .
ى - در صورت عدم بجا آوردن طواف و نماز نساء در حج .
160- سؤ ال : اگر مرد يا زن قسم بخورند كه با همسرش نزديكى نكند، آيا اين قسم صحيح است ؟
جواب : تبريزى : نمى تواند قسم بخورد مادامى كه مرجحى بر ترك نباشد.
استفتاء
o توضيح : يعنى در صورتى كه با حق هيچكدام از زن و شوهر منافات نداشته باشد و داراى مرجحى عقلايى باشد مى توانند قسم بخورند و الا نمى توانند.
فاضل : صحيح نيست .
استفتاء
الف - در زمانى كه زن در دوران قاعدگى است
161- مساءله : آميزش در فرج در زمان حيض ، هم براى مرد و هم براى زن حرام است . اگـر چـه به مقدار ختنه گاه باشد و منى هم بيرون نيايد. بلكه احتياط بر واجب آن است كه به مقدار كمتر از ختنه گاه نيز آميزش صورت نگيرد.
امام : توضيح المسائل ، مساءله 450.
امام - فاضل : عروة الوثقى ، فى احكام الحائض ، مساءله 5.
بهجت : توضيح المسائل ، مساءله 426.
تبريزى : توضيح المسائل ، مساءله 456.
فاضل : توضيح المسائل ، مساءله 451.
مكارم : توضيح المسائل ، مساءله 438.
162- مـسـاءله : اگـر در هـنـگام آميزش ، زن حائض شود، مرد بايد بلافاصله از او كناره بگيرد و اگر جدايى نكرد، بنابر احتياط واجب بايد كفاره بدهد.
امـام : تـحـريـر الوسـيـله ، فـى احـكـام الحـائض ، قبل از مساءله 1 و مساءله 5 و توضيح المسائل ، مساءله 459.
فاضل : توضيح المسائل ، مساءله 459.
تبريزى - مكارم : ⁽²⁶⁾
163- مـساءله : آميزش در روزهايى كه حيض زن قطعى نيست ولى شرعا بايد براى خود حيض قرار دهد، هم بر مرد و هم بر زن حرام است .
امام - فاضل - مكارم : عروة الوثقى ، فى احكام الحائض ، مساءله 5.
امام : توضيح المسائل ، مساءله 451.
بهجت : توضيح المسائل ، مساءله 427.
تبريزى : توضيح المسائل ، مساءله 457.
فاضل : توضيح المسائل ، مساءله 452.
o در نـتـيـجـه : به طور مثال زنى كه بيشتر از ده روز خون مى بيند و بايد به دستورى كه گفته شده است ، روزهاى عادت خويشان خود را حيض قرار دهد، شوهرش نمى تواند در آن روزها با او نزديكى كند.
164- مـساءله : اگر همسر انسان بگويد حائض هستم يا از حيض پاك شده ام ، بايد سخن او را قبول كرد مگر خلاف آن ثابت شود.
امـام - فـاضـل - مـكـارم : عـروة الوثـقـى ، فـى احـكـام الحـائض ، مسائل 4 و 16.
امام : توضيح المسائل ، مساءله 436.
بهجت : توضيح المسائل ، مساءله 430.
تبريزى : توضيح المسائل ، مساءله 469.
فاضل : توضيح المسائل ، مساءله 463.
o در نتيجه : اگر زن هر گاه كه مايل باشد ادعا كند كه از حيض پاك شده است ، ولى مرد بـفـهمد زن حائض است ؛ و يا عكس آن ، اگر زن دائما ادعا كند حائض است ، ولى مرد بداند كـه زن دروغ مـى گـويـد، مـثلا بيش از ده روز ادعاى حائض بودن مى كند، حرف زن مسموع نيست .
165- مـسـاءله : زن و شـوهـر مـى تـوانـنـد در زمـان حـيـض زن بـه اسـتـثـنـاء دخـول ، سـايـر اسـتـمـتـاعـات را از يـكـديـگـر داشـتـه بـاشـنـد اگـر چـه مـنـجـر بـه انزال منى گردد.
امام - فاضل - مكارم : عروة الوثقى ، فى احكام الحائض ، شرط هفتم .
تبريزى : توضيح المسائل ، مساءله 459.
فاضل : توضيح المسائل ، مساءله 441.
166- مساءله : كاميابى و لذت بردن از ناف تا زانوى حائض ، بر مرد مكروه است ، مگر آنكه از روى لباس باشد.
امام - فاضل - مكارم : عروة الوثقى ، فى احكام الحائض ، شرط هفتم .
167- مـسـاءله : در هـر زمـانـى كـه زن مـحـكوم به حيض باشد و يا موظف به تروك حـائض بـاشـد (يـعـنـى چـه مـلزم بـه تـروك حـائض و اعـمـال مـسـتـحـاضـه بـاشـد و چـه مـلزم بـه تـروك حـائض و اعمال طاهر باشد) آميزش بر مرد و زن حرام است .
امام - فاضل - مكارم : با استفاده از عروة الوثقى ، فى احكام الحائض ، مساءله 5.
تبريزى : با استفاده از توضيح المسائل ، مساءله 456.
o در نتيجه : خانمها محترم بايد با مراجعه به رساله عمليه مرجع خود وضعيت خودشان را تـعـيـيـن كـنند، سپس با توجه به اين مسئله و مسائل گذشته ، روابط خود با همسرشان را تنظيم نمايند.
168- سـؤ ال : اگـر خـانـمـى از خـون حيض پاك شده است لكن هنوز غسل بجا نياورده ، آيا مى تواند با شوهرش نزديكى كند؟
جواب : پيش از غسل همبستر شدن با زن جايز است اگر چه كراهت دارد.
امام : توضيح المسائل ، مساءله 467 و تحرير الوسيله ، فى احكام الحائض ، مساءله 2.
امـام - فـاضـل - مـكـارم : عـروة الوثـقـى ، فـى احـكـام الحـيـض ، مسائل 5 و 24 و 28.
تبريزى : توضيح المسائل ، مساءله 473.
فاضل : توضيح المسائل ، مساءله 467.
مكارم : توضيح المسائل ، مساءله 449.
169- مـسـاءله : بـنـابـر احـتياط واجب شوهر نمى تواند در مواقعى كه زن بايد يك روز را بعد از حيض استظهار كند، با او آميزش نمايد.
امام تحرير الوسيله ، فى تجاوز الدم عن العشره ، مساءله 18.
تبريزى : توضيح المسائل ، مساءله 512.
o در نـتـيـجـه : بـه طـور مـثـال اگـر خـانـمـى عـدديـه كـه حـيـض او مـثـلا شـش روز طول مى كشد، بعد از عدد خود باز هم خون ببيند، بايد يك روز را به عنوان استظهار قرار دهد و نمى تواند در اين يك روز هم با همسر خود آميزش كند.
و هـمـچـنـيـن مـى تـوان بـا تـوجـه بـه مـسـائل گـذشـته دريافت كه اگر همين خانم بداند خـونـريـزى او بيش از ده روز ادامه پيدا مى كند يا نه ، بنابر احتياط واجب نمى تواند در شبهاى بعد از استظهار نيز با شوهر خود نزديكى كند. (يعنى شبها و روزهاى هشتم و نهم و دهـم ) و اگـر بـدانـد خـونـريـزى او بـيـش از ده روز طول مى كشد از روز هفتم او مستحاضه خواهد بود. در نتيجه با شرايطى كه ذكر خواهد شد مى تواند با شوهر خود آميزش كند.
ب - در زمـان اسـتـحـاضـه كـثـيـره يـا مـتـوسـطـه ، قبل از غسل
170- مـسـاءله : اگـر زن مـسـتـحـاضـه كثيره و يا متوسطه باشد، در صورتى كه غسلهاى واجب خود را انجام نداده است ، آميزش با او بنابر احتياط واجب جايز نيست .
امام : توضيح المسائل ، مساءله 428 و تحرير الوسيله فى احكام الاستحاضه ، مساءله 8.
امام - فاضل : عروة الوثقى فى احكام الاستحاضه ، مساءله 18.
تبريزى - مكارم : ⁽²⁷⁾
فاضل : با استفاده از توضيح المسائل ، مساءله 429.
171- مـسـاءله : هـمـبـسـتـرى شـوهـر بـا زن مـسـتـحـاضـه در صـورتـى حـلال اسـت كـه زن غـسـل كند، اگر چه كارهاى ديگرى كه براى نماز واجب است مانند وضو گرفتن و تعويض پنبه و دستمال ، انجام نداده باشد. ولى احتياط مستحب آن است كه وضو بگيرد.
امـام - تـبـريـزى - فـاضـل - مـكـارم : بـا اسـتـفـاده از مـدارك مـسـاءله قبل .
172- مـسـاءله : در صـورتـى كه مستحاضه بخواهد در وقت هر يك از نمازهايش ‍ با شـوهـر خـود نـزديـكـى كـنـد، چـنـانـچـه بـراى آن نـمـاز غـسـل كـرده بـاشـد احـتـيـاجـى بـه غـسـل مـجـدد نـدارد و مـى تـوانـد بـه هـمـان غسل اكتفا كند.
امام - فاضل : عروة الوثقى فى احكام الاستحاضه ، مساءله 18.
امـام بـا اسـتـفـاده از تـوضـيـح المـسـائل ، مـسـاءله 428، و تـحـريـر الوسيله ، فى احكام الاستحاضه ، مساءله 8.
تبريزى - مكارم : ⁽²⁸⁾
o در نتيجه : به طور مثال چنانچه خانمى مستحاضه كثيره باشد، اگر براى نماز ظهر و عـصـر خـود غـسـل كـرده بـاشـد و بـخـواهـد در هـمـان وقـت نـزديـكـى كـنـد، لازم نـيـست مجددا غـسـل كـنـد امـا اگـر بـخـواهـد در شـب نـزديـكـى كـنـد، بـايـد دوبـاره غسل كند.
173- مـساءله : اگر مردى در زمان حيض با زن نزديكى كند، علاوه بر اينكه معصيت كـرده بـايـد كـفـاره نـيـز بـدهـد. امـا اگـر فـرزنـدى از آنـهـا بـوجـود آيـد، حلال زاده است .
امـام : بـا اسـتـفـاده از تـحـريـر الوسـيـله ، فـى احـكـام الحـائض ، مسائل 2 و 3 و توضيح المسائل ، مسائل 451 و 452.
فاضل : با استفاده از توضيح المسائل ، مساءله 453.
امام - فاضل : عروة الوثقى ، فى احكام الحائض ، مساءله 5.
تبريزى - مكارم : ⁽²⁹⁾
174- مـساءله : ميزان كفاره جماع چنين محاسبه مى شود: اگر شماره روزهاى حيض زن بـه سـه قـسـمـت تـقـسـيـم شـود و مـرد در قـسـمـت اول آن بـا زن خـود در قـبـل جـمـاع كند، بنابر احتياط واجب بايد هيجده نخود طلا، كفاره به فقير بدهد. و اگر در قـسـمـت سـوم بـاشد بايد چهار نخود و نيم طلا بدهد. مثلا زنى كه شش روز خون حيض مى بـيـنـد، اگـر شوهرش در شب يا روز اول و دوم با او جماع كند، بايد هيجده نخود طلا و در شـب يـا روز سوم و چهارم ، نه نخود و در شب يا روز پنجم و ششم بايد چهار نخود و نيم بدهد.
امـام : تـوضـيـح المـسـائل ، مـسـاءله 452 و تـحـريـر الوسـيـله ، فـى احـكـام الحـائض ، مسائل 2 و 3.
امام - فاضل : عروة الوثقى ، فى احكام الحائض ، مساءله 5.
بهجت : توضيح المسائل ، مساءله 428.
فاضل : توضيح المسائل ، مساءله 453.
تبريزى : توضيح المسائل ، مساءله 460.
175- مـسـاءله : اگـر مرد با زن حائض چند مرتبه جماع كند، احتياط واجب آن است كه براى هر جماع يك كفاره بدهد.
امام : توضيح المسائل ، مساءله 458.
فاضل : توضيح المسائل ، مساءله 458.
مكارم - تبريزى : ⁽³⁰⁾
176- مـسـاءله : اگر كسى هم در قسمت اول و هم در قسمت دوم و هم در قسمت سوم حيض بـا زن خـود جـمـاع كـنـد، بـايد هر سه كفاره را كه روى هم سى و يك نخود و نيم مى شود بدهد.
امام : توضيح المسائل ، مساءله 456.
فاضل : توضيح المسائل ، مساءله 462.
فاضل : توضيح المسائل ، مساءله 456.
مكارم : ⁽³¹⁾
177- سؤ ال : من نمى دانستم آميزش با همسر در زمان حيض حرام است . آيا بايد براى آنچه كه گذشته كفاره بدهم ؟
جواب : اگر حرمت آن را نمى دانستيد، كفاره بر شما واجب نيست .
امام - فاضل : با استفاده از عروة الوثقى ، فى احكام الحائض ، مساءله 5.
تبريزى - مكارم : ⁽³²⁾
178- مـسـاءله : لازم نـيست طلاى كفاره را از طلاى سكه دار بدهد، ولى اگر بخواهد قيمت آن را بدهد بايد قيمت سكه دار بدهد.
امام : توضيح المسائل ، مساءله 454.
179- مـسـاءله : اگر شوهر به گمان اينكه زن حائض نيست با او مجامعت كند و بعد بـفـهمد كه حائض بوده كما اينكه اگر گمان كند همسرش حائض است و با او مجامعت كند و بعد معلوم شود كه حائض نبوده ، بر مرد كفاره واجب نيست .
امام - فاضل : عروة الوثقى فى احكام الحائض ، مساءله 13.
180- سـؤ ال : اگـر شـوهرى زنش را در مدت حيض مجبور به تمكين كرد، حكمش چيست ؟
جـواب : فـاضل : اگر اجبار، به حدى برسد كه از زوجه سلب اختيار شود، تكليفى متوجه زن نيست .
استفتاء
181- سـؤ ال : اگـر زنـى در زمـان حـيـض شـوهـر خود را مجبور به انجام روابط زناشويى كند، حكمش چيست ؟
جـواب : فـاضـل : البـتـه مـجـبـور كردن شوهر به طورى كه از او سلب اختيار شود، عـادتـا بـعـيـد اسـت . ولى بـر فرض تحقق چنين امرى ، مرد گناهى ندارد ولى كفاره آن را بنابر احتياط واجب طبق مساءله 453 توضيح المسائل بپردازد.
استفتاء.
182- مساءله : پرداخت كفاره به عهده مرد است و بر زن كفاره اى نيست ، اگر چه زن به ميل خود مجامعت كند. هر چند كار حرامى انجام داده است .
امام : تحرير الوسيله ، فى احكام الحائض ، بعد از مساءله 2.
امـام - فـاضـل : عـروة الوثـقـى ، فـى احـكـام الحـائض ، قبل از مساءله 6.
183- مـسـاءله : كفاره به علت عجز از پرداختن انسان ساقط نمى شود، بلكه اگر كـسـى نـتـوانـد كـفـاره بـدهـد، بـهتر است صدقه اى به فقير بدهد، و بنابر احتياط واجب استغفار كند و هرگاه متمكن شد، كفاره را بپردازد.
امام - فاضل : عروة الوثقى ، فى احكام الحائض ، مساءله 14.
امام : توضيح المسائل ، مساءله 461.
فاضل : توضيح المسائل ، مساءله 461.
184- مـساءله : بايد كفاره را به يك فقير و يا به سه فقير بپردازد و جايز است قيمت و ارزش طلا را بپردازد و ميزان ، قيمت زمان پرداخت است .
امام - فاضل : عروة الوثقى ، فى احكام الحائض ، مساءله 18.
امـام : تـحـريـر الوسـيـله ، فـى احـكـام الحـائض ، مسائل 6 و 7.
185- سـؤ ال : اگـر زن انـسـان بـگـويـد از حـيـض پـاكـم و غـسـل هم كرده باشد و انسان با او جماع كند و بعد بفهمد كه پاك نشده بود، آيا كفاره اى بر گردن و مرد يا زن تعلق مى گيرد يا نه ؟
امـام : اسـتـفـتـاء از كـتـاب اسـتـفـتـائات ، ج 1، ص 75، سـؤ ال 179.
فاضل : استفتاء.
ج - زمان نفاس
186- مساءله : جايز نيست زن و شوهر در زمان نفاس با يكديگر مجامعت كنند.
امام - فاضل - مكارم : عروة الوثقى ، فى احكام الحائض ، مساءله 20 و فى احكام النفاس ، مساءله 1.
امام : توضيح المسائل ، مسائل 513 و 514.
بهجت : با استفاده از توضيح المسائل ، مساءله 441.
تبريزى : توضيح المسائل ، مساءله 519.
فاضل : توضيح المسائل ، مساءله 513.
مكارم : توضيح المسائل ، مسائل 488 و 489.
187- مـسـاءله : شـوهر نمى تواند بنابر احتياط واجب ، در مواقعى كه زن بايد يك يا دو روز را بعد از نفاس استظهار كند، با او آميزش نمايد.
امـام - فـاضـل - مـكـارم : بـا اسـتـفـاده از عـروة الوثـقـى ، فـى احـكـام الحـائض ، مسائل 5 و 20.
تبريزى : با استفاده از توضيح المسائل ، مساءله 519.
فاضل : با استفاده از توضيح المسائل ، مسائل 517 و 519.
o در نتيجه : به طور مثال ، اگر خانمى عدديه باشد، مثلا شش روز مدت حيض اوست بايد هـمـين شش روز را براى خود نفاس قرار بدهد و اگر خونريزى بعد از آن ادامه پيدا كرد، يك يا دو روز را به عنوان استظهار قرار دهد كه در اين صورت ، بنابر احتياط واجب بايد از نزديكى در اين دو روز نيز خوددارى نمايد.
188- مـسـاءله : در زمـان بـعد از استظهار، اگر زن اطمينان داشته باشد خونريزى بـيـش از ده روز ادامـه نـخواهد داشت و يا اينكه شك داشته باشد كه بيشتر از ده روز خواهد شد يا نه ، نمى تواند در طول روزهاى باقيمانده تا ده روز با شوهر خود آميزش كند.
امام - فاضل - مكارم : عروة الوثقى ، فى احكام النفاس ، مساءله 1.
تبريزى : با استفاده از توضيح المسائل ، مسائل 512 و 519.
o در نـتـيـجـه : اگـر هـمـان خـانـمـى كـه در مـسـاءله پـيـش مـثال زده شد، چنانچه بداند خونريزى او بيش از ده روز نخواهد شد و يا اينكه شك داشته بـاشـد آيـا بـيشتر از ده روز خواهد شد يا نه ، نمى تواند در شب و روز هشتم و نهم و دهم با همسر خود آميزش كند.
اما اگر بداند بيش از ده روز خونريزى نخواهد داشت از بعد از استظهار حكم مستحاضه را خواهد داشت و مى تواند با شرايطى كه قبلا ذكر شد با همسر خود آميزش كند.
د- در حال روزه واجب
189- مـسـاءله : نـزديكى در حالى كه هر دو يا يكى از آنها روزه واجب گرفته اند، حرام است اگر چه به مقدار ختنه گاه داخل شود و منى هم بيرون نيايد، ولى اگر بچه اى از آنها به دنيا بيايد، حلال زاده است .
امـام : بـا اسـتـفـاده از توضيح المسائل ، مسائل 1584 و 2462 و تحرير الوسيله ، كتاب صوم ، فيما يجب الامساك عنه ، الثالث .
بهجت : توضيح المسائل ، مساءله 1291.
تبريزى : با استفاده از توضيح المسائل ، مساءله 2471.
فاضل : با استفاده از توضيح المسائل ، مساءله 2528.
مكارم : با استفاده از توضيح المسائل ، مساءله 2106.
190- مـسـاءله : هـر كـارى ، بـاعـث جـنـب شـدن مـرد يـا زن در حـال روزه واجـب بـشود اگر عمدا صورت بگيرد حرام است . (موارد و چگونگى جنب شدن در مساءله 145 ذكر شده است . مراجعه فرماييد.)
امـام : بـا اسـتـفـاده از مـدارك مـسـاءله قـبـل و تـوضـيـح المسائل ، مساءله 349.
191- مـسـاءله : اگـر زن يـا مـرد نـدانـد كـه ديـگـرى روزه است و يا فراموش كرده بـاشـنـد و ديـگـرى چـيـزى نـگـويـد، نـزديـكـى بـراى كـسـى كـه روزه نـيـسـت اشكال ندارد. اگر چه اين كار براى كسى كه روزه است عملا جايز نيست . مگر آنكه او نيز فـرامـوش كـرده بـاشـد روزه است . ولى چنانچه در بين جماع يادش بيايد و يا بفهمد كه روزه است ، بايد فورا از حال جماع خارج شود.
امام : تحرير الوسيله ، القول فيما يجب الامساك عنه ، الثالث .
بهجت : توضيح المسائل ، مساءله 1293.
تبريزى : توضيح المسائل ، مساءله 1596.
فاضل : توضيح المسائل : مساءله 1675.
مكارم : توضيح المسائل ، مساءله 1346.
192- مـسـاءله : مـلامـسـه ، بـوسـيـدن و مـلاعـبـه بـا هـمـسـر در حال روزه اگر به قصد انزال منى نباشد اشكال ندارد لكن اگر زن يا مرد به گونه اى باشند كه عادتا با اينگونه امور جنب مى شوند، بايد از اينگونه كارها نيز اجتناب كنند.
امام : تحرير الوسيله ، القول فيما يجب الامساك عنه ، الرابع .
بهجت : با استفاده از توضيح المسائل ، مساءله 1295.
تبريزى : توضيح المسائل ، مساءله 1604.
فاضل : توضيح المسائل : مساءله 1353.
مكارم : توضيح المسائل ، مساءله 1664.
193- مساءله : اگر مردى زن خود را در ماه مبارك رمضان در حالى كه روزه اند مجبور بـه آمـيـزش كـند علاوه بر اينكه فعل حرامى انجام داده است بايد دو كفاره بدهد. يك كفاره براى شكستن روزه خودش و يك كفاره براى شكستن روزه همسرش .
امام : تحرير الوسيله ، القول فى احكام الاعتكاف ، مساءله 4.
194- مـسـاءله : اگـر هـر دو مـايـل بـه مـجـامـعت بودند و در روز ماه مبارك رمضان در حال روزه با يكديگر آميزش كردند هر كدام بايد يك كفاره بدهند.
امام : همان مدرك مساءله قبل .
ه - در حال بيمارى كه دكترها آنها را از آميزش منع كرده اند.
195- مـسـاءله : اگـر زن بـيـمـارى داشته باشد كه دكترها او را از آميزش منع كرده باشند، مجامعت با او براى شوهرش جايز نيست و همينطور است و در عكس مساءله .
امام : استفتاء
o در نـتـيـجه : اگر مرد نيز داراى بيمارى باشد كه آميزش براى او ضرر داشته باشد، زن نـمى تواند شوهر خود را وادار به آميزش كند. بله اگر در همين صورت مرد خود اقدام به نزديكى كند، بر زن چيزى نيست .
و- بـعـد از داخـل شـدن وقـت نـمـاز در حـالى كـه نـتـوان غسل يا تيمم كرد.
196- مـسـاءله : كـسـى كـه نـمـى تـوانـد غـسـل يـا تـيـمـم كـنـد، بـعـد از داخل شدن وقت نماز نبايد با همسر خود نزديكى كند، مگر آنكه بترسد به گناه بيفتد.
امـام : تـحـريـر الوسـيـله ، فـصـل فى غسل الجنابة ، مساءله 3.
امام - فاضل : عروة الوثقى ، فصل فى غسل الجنابة ، مساءله 8.
تبريزى : توضيح المسائل ، مساءله 359.
فاضل : توضيح المسائل : مساءله 354.
197- مـسـاءله : اگـر كـسـى كـه نـمـى تـوانـد غـسـل و تـيـمم كند بعد از داخل شدن وقت نماز، با همسر خود آميزش كند، بعيد نيست بگويم بايد از خروج منى خوددارى كند، مگر آنكه برايش ضرر داشته باشد.
امـام : بـا اسـتـفـاده از تـحـريـر الوسـيـله ، فـصـل فـى غسل الجنابة ، مساءله 3.
ز- در حال اعتكاف
198- مساءله : آميزش در حال اعتكاف بر مرد و زن حرام است ؛ بلكه هر گونه لمس و بوسيدن به شهوت نيز حرام است .
امـام : تـحـريـر الوسـيـله ، القـول فـى احـكـام الاعـتـكـاف ، قبل از مساءله 1.
199- مساءله : اگر كسى در حال اعتكاف آميزش كرد بايد كفاره بدهد.
امام : تحرير الوسيله ، القول فى احكام الاعتكاف ، مساءله 4.
o توجه : حرمت آميزش در حال اعتكاف داراى مسائل ديگرى هست كه ما به جهت رعايت اختصار و توجه داشتن به ذكر مسائل مورد لزوم از ذكر آن خوددارى نموديم .
خـوانـنـدگـان مـحـتـرم مـى تـوانـنـد در صورت نياز به كتاب تحرير الوسيله ، جلد يك ، القول فى احكام الاعتكاف و يا به ديگر كتب مراجع عظام در اين زمينه مراجعه بفرمايند.
ح - در زمانى كه زن كمتر از نه سال داشته باشد
200- مـسـاءله : نـزديـكـى بـا هـمـسـر پـيـش از تكميل نه سال (قمرى ) زن حرام است .
امـام - فـاضـل - مـكـارم : عـروة الوثـقـى ، فـيـمـا يـتـعـلق بـاحـكـام الدخول ، فصل دوم ، مساءله 1.
بهجت : توضيح المسائل ، مساءله 1928.
تبريزى : با استفاده از توضيح المسائل ، مساءله 2419 و استفتاء.
فاضل : توضيح المسائل ، مساءله 2478.
مكارم : ⁽³³⁾
201- مـسـاءله : اگـر مـردى بـا زن خـود آمـيـزش كـنـد در حـالى كـه زن كـمتر از نه سـال داشـتـه بـاشـد، و ايـن عـمـل موجب افضاء ⁽³⁴⁾ او بشود، آميزش با اين زن بـراى مـرد تا ابد حرام خواهد بود و بايد هميشه مخارج او را بدهد. حتى اگر زن را طلاق بدهد و يا حتى اگر زن با مرد ديگرى ازدواج كند.
امام : همان مدرك مساءله قبل .
بهجت : ⁽³⁵⁾
فاضل : توضيح المسائل ، مساءله 2478

202- مـسـاءله : اگـر مـرد شـك كـنـد كه آيا زن او نه سالش تمام شده است يا نه ، نمى تواند با او مجامعت كند.
امـام - فـاضـل - مـكـارم : عـروة الوثـقـى ، فـيـمـا يـتـعـلق بـاحـكـام الدخول ، فصل دوم ، مساءله 8.
ط- در حال احرام
203- مـسـاءله : مـجـامـعـت كـردن بـا هـمـسـر در حال احرام جايز نيست .
امام : تحرير الوسيله ، القول فى تروك الاحرام ، شرط دوم و مناسك حج ⁽³⁶⁾ فصل سوم ، ص 18، شرط دوم ، مساءله 1.
204- مـسـاءله : هـر گـونـه لمـس ، بـوسـيـدن ، نـگـاه كـردن بـه هـمـسـر در حال احرام از روى شهوت جايز نيست .
امام : همان مدرك مساءله قبل .
205- مـساءله : اگر مردى در حال احرام با زن خود عمدا مجامعت كند، در صورتى كه زن را مـجـبور به اين كار نمايد، بايد دو كفاره بدهد و اگر هر دو رضايت داشته باشند، هر يك بايد يك كفاره بدهند.
امـام : تـحـريـر الوسـيـله ، القـول فـى تـروك الاحـرام ، مـسـاءله 4، و مـنـاسـك حـج ، فصل سوم ، ص 112، مساءله 11.
o توجه : مقدار كفاره و كيفيت پرداخت آن و مسائل ديگر اين قسمت و قسمت بعدى در كتابهاى مـنـاسـك آيـات عـظـام مـوجـود است كه در صورت نياز خوانندگان محترم مى توانند مراجعه بفرمايند.
ى - در صورت عدم بجا آوردن طواف و نماز نساء در حج
206- مـسـاءله : اگـر مرد با زن به حج مشرف شوند و عمدا يا سهوا طواف نساء و نـمـاز آن را بـجـا نـيـاورنـد و يـا اشـتـبـاه بـجـا آورنـد زن و مـرد بـه يـكـديـگـر حـلال نـمى شوند و تا زمانى كه خود آنان و يا در مواردى نايب آنها طواف و نماز را بجا نياورده باشد، آميزش و ديگر روابط زن و شوهر بر آنها حرام خواهد بود.
امام : با استفاده از مناسك حج ، ص 342، مسائل 15 و 16.
207- سـؤ ال : شـخـصـى بعد از حج ، ازدواج كرد و داراى اولاد شد، بـعـدا مـتـوجـه شـد كـه در حـج طـواف نـسـاء را بـه جـا نـيـاورده اسـت . حـال كـه مـتـوجه شده است ، حكم زن و فرزندان او چگونه است و نسبت به طواف بايد چه كرد؟
جـواب : بـا فـرض جـهـل ، فـرزنـد او حـكـم حـلال زاده را دارد ولى عـقـد ازدواج باطل است و بايد طواف نساء را انجام دهد و اگر بخواهد بعد از آن تجديد عقد نمايد.
امام : مناسك حج ، ص 346، سؤ ال 19.
جلوگيرى از باردارى
208- مـسـاءله : جـلوگـيـرى از بـچـه دار شـدن بـا شـرايـط ذيل اشكال ندارد:
1- موجب عقيم شدن دائمى نشود.
2- اين كار مستلزم فعل حرامى نشود.
3- شوهر رضايت داشته باشد.
امام : با استفاده از استفتاء
مكارم : استفتاء
تبريزى - فاضل : ⁽³⁷⁾
o در نـتـيـجـه : بـه طـور مثال از آنجا كه نگاه و لمس عورتين براى غير شوهر حرام است . بنابراين هر روشى كه مستلزم نگاه و لمس حرام باشد، جايز نيست حتى اگر بيننده ، دكتر زن باشد.
209- سؤ ال : با سلام ، حضرتعالى در پاسخ به جواز استفاده از آى - يـو- دى ذكـر كرده ايد كه : اگر استفاده از آى - يو - دى مستلزم لمـس يا نظر حرام باشد، جايز نيست ، لطفا بفرماييد كه آيا كار گذاشتن آى - يو- دى در رحم زن جزء موارد پزشكى محسوب شده و پزشك يا ماماى زن و يا عندالاضطرار پـزشـك مـرد، مـى تـوانـد ايـن عـمـل را انـجـام دهـد، هـمـانـطـور كـه در سـايـر امـراض متداول است و يا اينكه اين مساءله مورد غير پزشكى بوده و تنها از طريق محرم (شوهر) مى توان اين دستگاه را كار گذاشت ؟
جـواب : خـود ايـن عـمـل اگـر مـوجـب سـقـط يـا عـقـيـم شـدن نـبـاشـد، اشكال ندارد و حرمت لمس و نظر، به قوت خود باقى است و اضطرارى در بين نيست و چون مى توان از راههاى ديگر جلوگيرى نمود.
امام : بهجت - تبريزى - فاضل - مكارم : استفتاء
o تـوجـه : از آنجا كه آى - يو - دى و دستگاههاى نظير آن از انعقاد نطفه در رحم جـلوگـيـرى نـمـى كـنـد بـلكـه بـعـد از انـعـقـاد نـطـفـه در تـشـكـيل جنين ، از جايگزين شدن آن در رحم جلوگيرى مى كند، در واقع جنين سقط مى شود، بـنـابـرايـن اسـتـفـاده كـردن از ايـنـگـونـه دسـتـگـاهـهـا به طور كلى جايز نيست زيرا اين وسـايـل مـوجـب سـقـط جـنين مى شوند نه اينكه از انعقاد آن جلوگيرى مى كنند و اسقاط جنين علاوه بر حرام بودن ، ديه نيز دارد.
210- سـؤ ال : اگـر در رحـم زن تـلقـيـح صورت بگيرد، لكن به واسـطـه دسـتـگـاه و يـا هر چيز ديگر از جايگزين شدن نطفه در رحم جلوگيرى شود و در نـتـيـجـه نـطفه سقط گردد، آيا اين عمل حكم سقط حكم محرم را دارد يا نه ؟ آيا ديه بر آن مترتب است يا نه ؟
جـواب : تـبـريـزى : عـمـل مـذكور حكم سقط محرم را دارد و ديه آن ديه سقط نطفه است بنابر احتياط واجب .
استفتاء
o در نـتـيجه : اگر زن روشى را اتخاذ كند كه با حقوق مرد منافات داشته باشد، مثلا از دخـول جلوگيرى كند و يا با بستن لوله هاى رحم موجب عقيم شدن دائمى خود بشود و يا از دسـتـگـاههاى درون رحمى استفاده كند كه مستلزم لمس و نظر غير شوهر به عورت او باشد و... مواردى از اين قبيل كه مستلزم حرامى باشد، جايز نخواهد بود.
مـكـارم : در صـورتـى كـه جـلوگـيـرى زن از بـچـه دار شـدن منافاتى با تمكين نداشته بـاشـد، مـثـل قـرص خـوردن ، مـانـعـى نـدارد ولو ايـنكه شوهر راضى نباشد. بلكه اگر بخواهد از انزال زوج در رحم ممانعت كند كه بچه دار نشود، جايز نيست .
استفتاء
211- مـسـاءله : جـايز نيست زن بدون اجازه شوهرش از حامله شدن خودش ‍ جلوگيرى كند.
امـام - مـكـارم : عـروة الوثـقـى ، نـكـاح ، فـيـمـا يـتـعـلق بـاحـكـام الدخول ، مساءله 6.
تبريزى - فاضل : ⁽³⁸⁾
o در نـتـيـجـه : بـه طور مثال جايز نيست زن بدون رضايت شوهر، از قرص ضد حاملگى استفاده نمايد و يا به روشهاى ديگر از حامله شدن جلوگيرى نمايد.
212- سـؤ ال : اگـر شـوهـر داراى بـيـمـارى است كه اگر زن از او بـچـه دار شـود آن بيمارى به بچه سرايت مى كند. آيا زن مى تواند بدون اذن شوهر از بـچـه دار شدنش جلوگيرى نمايد؟ (البته با استمتاعات شوهر منافاتى نداشته باشد. مثلا قرص بخورد)
جواب :
فـاضـل : در صـورتـى كـه عـلم بـه سـرايـت داشـتـه بـاشـد و بـيـمـارى غـيـر قابل تحمل باشد مانعى ندارد.
استفتاء
تبريزى : زن مى تواند جلوگيرى كند.
استفتاء
213- مـسـاءله : حـرام اسـت زن بـدون رضـايـت شـوهـر از انـزال مـرد در رحـم خـود ممانعت به عمل آورد بلكه بعيد نيست بگويم زن بايد در صورت انجام اين فعل حرام ، ديه نطفه را نيز بپردازد.
امام : عروة الوثقى ، فيما يتعلق باحكام الدخول ، مساءله 6.
214- مساءله : مكروه است مرد بدون رضايت همسر، منى خود را بيرون از رحم بريزد و يـا به هر روش ديگر موجب جلوگيرى از حامله شدن همسرش ‍ بشود، اما در صورتى كه زن بدزبان است و يا بچه خود را شير نمى دهد و يا اصلا صاحب بچه نمى شود، بيرون ريختن منى بدون اذن زن مكروه نيست .
امام : تحرير الوسيله ، نكاح ، مساءله 14.
امـام - فـاضـل - مـكـارم : عـروة الوثـقـى ، نـكـاح ، فـيـمـا يـتـعـلق بـاحـكـام الدخول ، مساءله 6.
تبريزى : با استفاده از صراط النجاة ، سؤ ال 796.
215- سـؤ ال : آيـا بـراى جـلوگـيـرى از بـچـه دار شـدن ، رضايت طرفين لازم است يا فقط رضايت شوهر واجب است ؟
جـواب : در ايـن كـار فـقط رضايت شوهر لازم است . اگر چه مكروه است مرد نيز بدون رضايت زن از حامله شدن همسرش جلوگيرى كند.
امـام - مـكـارم : عـروة الوثـقـى ، نـكـاح ، فـيـمـا يـتـعـلق بـاحـكـام الدخول ، مساءله 6.
تبريزى - فاضل : ⁽³⁹⁾
o در نـتـيـجـه : اگـر مـرد مـايـل بـه بـچـه دار شـدن هـمـسـرش بـاشـد و زن مـايـل نـبـاشـد، زن اجـازه نـدارد از حـامـله شـدن خـود جـلوگـيـرى كـنـد. ولى اگـر زن مـايـل بـه بـچـه دار شدن باشد و شوهر راضى نباشد، مرد مى تواند به هر روشى كه مستلزم فعل حرامى نباشد، از بچه دار شدن همسرش جلوگيرى كند. اگر چه اين كار مكروه است .
216- مـسـاءله : جـلوگـيـرى از بـچـه دار شـدن بـه روشـهـايـى كـه مـسـتـلزم فـعـل حـرامـى بـاشـد، جـايـز نـيـسـت . مـگـر در مـقـام اضـطـرار. اگـر چـه اصل جلوگيرى حرام نيست .
امام - بهجت - تبريزى - فاضل - مكارم : استفتاء
بهجت : با استفاده از توضيح المسائل ، مسائل متفرقه ، مساءله 11.
o در نـتـيـجه : به طور مثال اگر خانمى براى گذاشتن دستگاههاى درون رحمى نزد دكتر برود اگر چه دكتر زن باشد، چون اين كار مستلزم لمس و نگاه غير از شوهر به عورت مى شـود، جـايـز نـيـسـت . و يـا ايـنـكـه مـرد يـا زن بـراى بـسـتـن لوله هـاى انـتـقـال اسـپـرم يـا تـخـمـك نـزد دكـتـر بـرونـد و روشـهـايـى از ايـن قبيل كه همراه فعل حرامى صورت مى گيرد، جايز نيست .
البـتـه اگر زن و شوهر بدون مراجعه به شخص ديگرى بتوانند با اين روشها از بچه دار شدن جلوگيرى كنند اشكالى ندارد مشروط به اينكه به طور دائمى عقيم نشوند.
217- سؤ ال : آيا زن مى تواند لوله هاى رحم خود را جهت جلوگيرى از حاملگى به طور كلى ببندد (يعنى عقيم دائم بشود)؟
جواب : جايز نيست مگر در مقام اضطرار.
امام - بهجت - تبريزى - فاضل - مكارم : استفتاء
تبريزى : صراط النجاة ، سؤ ال 874.
بهجت : با استفاده از توضيح المسائل ، مسائل متفرقه ، مساءله 11.
218- سـؤ ال : اگـر خـانمى به علت بيمارى مجبور باشد عورتين خـود را نزد دكتر معاينه كند، آيا مى تواند در همان زمان دستگاههاى جلوگيرى از حاملگى درون رحمى را كار بگذارد؟
جواب : تبريزى - فاضل - مكارم : اگر نياز به لمس و نظر زيادى نداشته باشد، و اين كار مستلزم حرام ديگرى نباشد، مانعى ندارد.
استفتاء
219- سـؤ ال : اگـر دكـتـرهـا بـه خانمى بگويند در صورتى كه حامله شوى برايت خطر جانى دارد، آيا زن مى تواند لوله هاى رحم خود را ببندد، اگر چه مستلزم عقيم شدن دائمى و يا مستلزم نگاه غير به عورتين باشد؟
جـواب : اگـر پـزشـك مـتـخـصـص بـگـويـد و از گـفـتـه او اطـمـيـنـان حاصل شود، مانعى ندارد و لمس و نگاه در حد اضطرار و ناچارى جايز است .
امام - بهجت - تبريزى - فاضل - مكارم : استفتاء
220- سؤ ال : خانمى نمى دانسته گذاشتن دستگاه درون رحمى اگر مـستلزم نظر و لمس غير به عورتين باشد جايز نيست و اين كار را انجام داده ، لكن حالا كه فهميده ، آيا بايد آن را بيرون بياورد يا نه ؟ با توجه به اينكه اگر آن را خارج نكند، مـجـبـور اسـت هـر چـند وقت يكبار براى معاينه نزد دكتر برود و اين مستلزم نگاه حرام خواهد بود.
جواب :
فـاضل : خارج كردن آن بالفعل لازم نيست ولى در زمانى كه بيرون نياوردن آن ملازم با نگاه غير به عورتين او باشد، لازم است آن را خارج نمايد.
استفتاء
مـكـارم : مـادامـى كـه بـيـرون آوردن آن لازم نـبـاشـد، مـى تـوانـد آن را بـه حال خود باقى بگذارد و بعد به عنوان ضرورت آن را خارج نمايد.
استفتاء
221- سـؤ ال : اگـر خـانـمـى بـا داشـتـن 5 فـرزنـد نمى تواند از وسـايـل عـادى ضـد حـاملگى از قبيل قرص ، آمپول و... استفاده كند، آيا مى تواند با بستن لوله هاى رحم از آبستنى جلوگيرى كند؟
جـواب : جـلوگـيـرى از انـعـقاد نطفه اگر موجب فساد عضو و عقيم شدن دائم نشود، با رضايت شوهر مانع ندارد. ولى از لمس و نظر حرام بايد اجتناب كرد.
امام : استفتاء از كتاب رساله نوين ، ص 100.
222- سؤ ال : اينجانب داراى 10 فرزند مى باشم و از نظر كثرت اولاد در زحمت هستم ، مى خواهم لوله هاى رحم خود را ببندم ، آيا شرعا جايز است يا خير؟
جـواب : اگـر مـوجـب نـازايـى دائم نـشـود و ضـرر به مزاج و عضو نرساند و شوهر راضـى بـاشـد و عـمـل هـمـراه بـا ارتـكـاب مـحـرم شـرعـى نـبـاشـد، اشكال ندارد.
امام : استفتاء
223- سـؤ ال : اگـر خانمى داراى تعدادى فرزند باشد كه مخارج آنـان بـه سـختى تاءمين مى شود و از لحاظ تربيتى و نگهدارى آنان در سختى است ، آيا مى تواند براى جلوگيرى از حامله شدن از آى - يو - دى استفاده كند؟ با علم به ايـنـكه اين دستگاه را حتما بايد دكتر زن يا مرد براى او بگذارد و اين كار موجب نگاه حرام است .
جواب : جايز نيست .
امام : استفتاء
تبريزى : صراط النجاة ، سؤ ال 873.
224- سـؤ ال : شـخـصـى بـا عـمـل جـراحـى خـود را عـقـيـم كـرده ، حـال مـتـوجـه شـده اسـت كـه ايـن عـمل ، نقص عضو و اضرار به بدن بوده و حرام است . آيا واجب است دوباره خود را معالجه كند تا در صورت امكان ، به حالت اول در آيد؟
جـواب : بـا فرض امكان ، احوط معالجه است . چون بقاى ضرر هم حرام است و اضرار به نفس حرام است حدوثا و بقاء.
امام : با استفاده از استفتاء در كتاب احكام پزشكان ، ص 55.
سقط جنين
225- مـسـاءله : سـقط جنين توسط هر كسى و با هر وسيله اى جايز نيست مگر در مقام اضطرار.
امام - بهجت - تبريزى - فاضل - مكارم : استفتاء
226- سؤ ال : آيا بعد از انعقاد نطفه از بين بردن آن جايز است ؟
جواب : بعد از انعقاد نطفه جايز نيست .
امام : استفتاء از كتاب احكام بانوان ، ص 95.
بهجت - تبريزى - فاضل - مكارم : استفتاء
227- مـسـاءله : اگر مادر در غير ضرورت كارى كند كه فرزندش سقط شود علاوه بر اينكه فعل حرامى را مرتكب شده ، بايد ديه آن را بپردازد و از آن ديه چيزى به خود مادر به عنوان ارث نمى رسد.
امام : تحرير الوسيله ، كتاب الديات ، القول فى اللواحق ، مساءله 5.
228- سـؤ ال : يك ماه و نيم از حاملگى خانمى مى گذرد، دكترها مى گـويند حاملگى براى مادر خطر جانى دارد و موجب فلج شدن وى خواهد شد، آيا سقط جنين براى اينگونه مادرى جايز است ؟
جـواب : اگـر ضـرر و خـطـر جـانـى بـراى مـادر دارد، قبل از دميدن روح در جنين ، اسقاط جايز است .
امام : استفتاء از كتاب احكام بانوان ، ص 97.
بهجت - تبريزى : ⁽⁴⁰⁾
229- سـؤ ال : اگـر دكـتـرها بگويند در صورتى كه زن كورتاژ نـكـنـد در هـنـگـام تـولد يـا زن مـى مـيـرد يـا بـچـه ، آيـا مـى تـوان جـنـيـن را قبل از تولد سقط كرد؟
جـواب : اگـر بـراى مـادر خـطـر جـانـى دارد، قبل از دميدن روح در جنين اسقاط جايز است .
امام : با استفاده از استفتاء از كتاب احكام بانوان ، ص 97.
مكارم - فاضل : ⁽⁴¹⁾
230- سؤ ال : از چه زمانى روح به جنين دميده مى شود؟
جواب :
فاضل : از چهار ماهگى روح به جنين دميده مى شود.
استفتاء
مكارم : معروف است كه در حدود چهار ماهگى روح به جنين دميده مى شود و حركت پيدا مى كند.
استفتاء
تبريزى : دميدن روح بعد از تمام شدن چهار ماه مى باشد.
استفتاء
231- سؤ ال : اگر حاملگى براى خانمى ضرر دارد آيا مى تواند جنين خود را قبل از هفته سوم كورتاژ كند؟
جـواب : اگـر بـراى مـادر خـطـر جـانـى دارد، قبل از دميدن روح در جنين اسقاط جايز است .
امام : با استفاده از استفتاء از كتاب احكام بانوان ، ص 97.
فاضل - مكارم : ⁽⁴²⁾
232- سؤ ال : آيا حفاظت از بچه در رحم واجب است ؟ يعنى مادر بايد تمام شرايط لازم جهت حفظ و سلامتى بچه را فراهم كند؟
جواب :
فاضل : لازم است شرايط متعارف و معمول را فراهم و رعايت كند.
استفتاء
مكارم : تا آنجا كه مايه عسر و حرج نشود لازم است .
استفتاء
233- سـؤ ال : اگر دكترها به خانمى بگويند بچه اى كه در رحم دارد از لحـاظ ذهـنـى عـقـب مـانده است و يا از لحاظ بدنى نقص عضو دارد، آيا زن مى تواند كورتاژ كند، يا كارى كند بچه بيفتد؟
جواب : مكارم - فاضل : جايز نيست .
استفتاء
234- سؤ ال : اگر دكترها به مادرى دارويى را داده اند كه بخورد تـا بـچـه اش ‍ سـالم بـمـانـد و سقط نشود آيا زن مى تواند به منظور سقط جنين دارو را استفاده نكند؟ (كه در اين صورت بچه به طور طبيعى سقط مى شود)
جواب : فاضل اگر سقط جنين مستند به او شود، استفاده نكردن جايز نيست .
استفتاء
مكارم : جايز نيست .
استفتاء
235- سـؤ ال : اگـر مـادرى بـراى سـقـط جنين بچه اش كارى انجام نـدهـد لكـن بـا مـراعـات نكردن موارد لازم و تهيه نكردن شرايط و مقتضيات حفظ جنين باعث سقط بچه بشود، حرام است ؟
جواب : فاضل : اگر سقط بچه مستند به او شود حرام است .
استفتاء
مـكـارم : اگـر در حـفـظ جـنـيـن مـطـابـق مـعـمـول كـوتـاهـى كـرده بـاشـد مـسـؤ ول است .