بسمعه تعالي ، خوش آمديد . .

خداوند پيامبران و فرستادگانش را به سوى بندگانش بر نينگيخته، مگر آن كه از طرف خدا تعقّل كنند. پس نيكوترينشان از نظر پذيرش، بهترينشان از نظر معرفت به خداست، و داناترينشان به كار خدا، بهترينشان از نظر عقل است، و عاقلترين آنها، بلند پايه ترينشان در دنيا و آخرت است

پاسخ به سوالات شرعي شما

شايد خيلى از مسائل فقهى احتياج به بازگو شدن نداشته باشند؛ اما در دوران دانشجويى، فرصت‏هاى زيادى پيش مى‏آيد كه نياز به اين گونه مسائل، اجتناب‏ناپذير است؛ مثل نماز و روزه مسافر، موسيقى، ارتباط با نامحرم و... صفحه پاسخ كوتاه در پرسمان، همچون گذشته محلى براى طرح پرسش‏هاى فقهى شماست.

 

1. نماز اول وقت بدون رعايت مستحبات بهتر است يا ديرتر از اول وقت با رعايت مستحبات؟

نماز اول وقت، اگر چه مختصر و بدون تعقيبات باشد، بر نماز آخر وقت رجحان دارد؛ و نمازى كه با جماعت تند خوانده شود، بر نماز فرادا كه آن را طول بدهند، رجحان دارد.

2. مسح سر بر موهاى روغن زده شده چگونه است؟

اگر روغن به قدرى زياد نباشد كه مانع رسيدن آب وضو در حال مسح به موها يا پوست جلوى سر باشد، اشكال ندارد.

3. پوشاندن پا از مچ تا انگشتان در مقابل نامحرم براى زن واجب است يا نه؟

زن در مقابل نامحرم بايد همه بدنش حتى پاها تا مچ را بپوشاند.

4. جوهر خودكارى كه روى دست باقى مانده آيا براى وضو و غسل اشكال ايجاد مى‏كند؟

جوهر خودكار و هر رنگ ديگر اگر جرم داشته باشد و مانع رسيدن آب به پوست باشد، بايد برطرف شود؛ ولى اگر فقط رنگ است و جرم ندارد، براى غسل و وضو اشكال ندارد.

5. بعد از سن تكليف بعضى از نمازهايم را درست انجام نداده‏ام، الان چگونه بايد آن‏ها را قضا كنم؟

هر مقدار از نمازهايتان را كه يقين داريد به جا نياورده‏ايد يا درست انجام نداده‏ايد، بايد قضا كنيد. مى‏توانيد قضاى نمازها را به تدريج انجام دهيد.

6. آيامى‏توان قبل از اذان وضو گرفت و بعد با همان وضو نماز خواند ؟

وضو گرفتن به قصد با طهارت بودن مستحب است. بنابراين، با اين قصد مى‏توان قبل از وقت نماز وضو گرفت و بعد از داخل شدن وقت نماز، با همان وضو، نماز خواند.

7. با توجّه به اين‏كه كلاس‏هاى دانشجويان دختر و پسر با هم برگزار مى‏شود، طبعاً ناخودآگاه چشم آدم به دختران نامحرم مى‏افتد، حكم آن چيست؟

نگاه غير عمدى و بدون قصد لذت اشكال ندارد.

8. استفاده از زنجير، انگشتر و حلقه نامزدى طلا براى مردان چه صورت دارد؟

زينت به طلا براى مرد در هر حال حرام است و نماز با آن باطل است.

9. آيا رعايت حجاب در مقابل پسر خاله و پسر عمو لازم است، اگر چه مسن‏تر از خودم و جاى پدرم باشند؟

پسر عمه، پسر خاله، پسر دايى و پسر عمو همه نامحرم هستند و رعايت حجاب در برابر آن‏ها واجب و ترك آن گناه است؛ و بالا بودن سن آنان موجب تغيير حكم نيست.

10. آيا قبل از وضو خشكى اعضاى بدن لازم است؟

فقط جاى مسح سر و روى پاها بايد طورى باشد كه آب در دست مانده بر آن غلبه پيدا كند ولى خشك بودن صورت و دست‏ها قبل از انجام وضو لازم نيست.

11. چنانچه كسى به ناچار در محيطى باشد كه نوار مبتذل پخش مى‏شود و چاره‏اى ندارد تكليفش چيست؟

بايد توجّه داشت استماع و گوش دادن به موسيقى مطرب حرام است، ولى به گوش رسيدن حرام نيست. بنابراين، در صورت اضطرار، توقف در آن محيط مانعى ندارد و به موسيقى گوش فرا ندهد؛ هر چند به گوش او برسد.

12. اگر وسائل اشخاصى كه اكنون به آن‏ها دسترسى نداريم، پيش ما باشد، حكمش چيست؟

اگر صاحبان يا ورثه آن‏ها را مى‏شناسيد، بايد به هر صورت به صاحبش برسانيد يا رضايت آن‏ها را تحصيل كنيد؛ و اگر از پيدا كردن صاحب آن‏ها مأيوس هستيد، مى‏توانيد آن‏ها را با اجازه مجتهد از طرف صاحبش صدقه بدهيد.

13. آيا عدول از مرجع تقليد زنده به مرجع تقليد ديگر جايز است؟

به نظر بسيارى از فقها عدول از مرجع تقليد زنده به مجتهد ديگر، بنابر احتياط واجب، جايز نيست؛ مگر آن كه مرجع دوم از مرجع اول اعلم و فتواى او در مسأله مخالف فتواى مجتهد اول باشد.

14. هم غذا شدن و رفت و آمد با افرادى كه نماز نمى‏خوانند چه حكمى دارد؟

ترك نماز اگر از روى بى‏مبالاتى باشد، موجب كفر و نجاست نمى‏شود و ادامه رفت و آمد با ايشان در صورت احتمال تأثير گذارى مانعى ندارد.

15. گوش دادن به موسيقى متناسب با مجالس لهو و لعب، چنانچه در فرد تأثير نگذارد، چه حكمى دارد؟

موسيقى‏هايى كه با مجالس لهو و لعب و غفلت متناسب است، حرام شمرده مى‏شود؛ و ملاك حرمت، تأثير گذارى بر نوع مردم است؛ اگر چه بر شخصى خاص اثر نداشته باشد.

16. غيبت كردن در مسائلى كه اگر درباره آن صحبت نشود؛ حل نمى‏شود، چگونه است؛ مثلا درباره استادى كه خوب درس نمى‏دهد

بيان نقاط ضعف استادان نزد مسؤولان به عنوان گزارش اشكال ندارد؛ و گفت و گو در مورد عيب‏هايى كه در استاد وجود دارد، براى شاگردانى كه از آن عيوب مطلع هستند، غيبت نيست؛ مشروط به اين‏كه به عنوان مسخره و اهانت نباشد و به منظور چاره انديشى گفته شود.

17. اگر سهوا به جاى تسبيحات اربعه حمد و سوره بخواند و در اثناى آن متوجه شود، حكمش چيست آيا بايد نماز را بشكند؟

نبايد نماز را بشكند؛ بايد برگردد و از ابتدا به قصد ركعت سوم يا چهارم حمد تنها يا تسبيحات اربعه بخواند؛ يعنى آنچه از حمد سهوا خوانده كافى نيست و نبايد به آن اكتفا كند.

18. در خانواده ما رسم است كه در ميهمانى‏ها همه بستگان با يكديگر دست‏

مى‏دهند. دست دادن بدون قصد لذت چه صورت دارد؟
دست دادن با نامحرم، اگر چه از بستگان نزديك مثل پسر دايى و پسر عمو باشند، حتى بدون قصد لذت هم جايز نيست. لازم است آن‏ها را با احكام شرعى آشنا سازيد.

19. تاكنون از كسى تقليد نمى‏كرده‏ام آيا مى‏توانم از امام خمينى يا مرجع ديگرى كه از دنيا رفته است تقليد كنم؟ درباره اعمال گذشته چه بايد كرد؟

به نظر اكثر مراجع، تقليد ابتدايى از ميت جايز نيست. بنابراين، فعلاً وظيفه شما آن است كه تحقيق كنيد و از مرجعى كه اعلم مى‏دانيد و يا احتمال اعلميت او را مى‏دهيد، تقليد كنيد. اگر احتمال اعلميت يكى از مراجع زنده را هم نمى‏دهيد، مى‏توانيد از هر كدام تقليد كنيد. درباره اعمال گذشته نيز نظر مرجع تقليدى را كه انتخاب خواهيد كرد جويا شويد.

20. شكستن قفل CD و نسخه بردارى و تكثير آن بدون اجازه از صاحب اصلى اش جايز است؟

به نظر بسيارى از مراجع معاصر، در CDهاى توليد داخلى كسب رضايت صاحبان اصلى آن جهت تكثير و نسخه بردارى، بنابر احتياط واجب، لازم است. تكثير CDهاى خارجى تابع قراردادهاى مربوط است.

21. حكم كسى كه بدون تحقيق، از مرجع تقليد خانواده تقليد كرده است، چيست؟

اگر با اطمينان به صحت تحقيق خانواده، مرجعى را اعلم تشخيص داده است، مانعى ندارد. در غير اين صورت لازم است پس از تحقيق به مرجع اعلم رجوع كند.

22. هنگامى كه روزه مى‏گيرم، بدنم به شدت سست مى‏شود و نمى‏توانم كارهايى مثل درس خواندن را انجام دهم، وظيفه من چيست؟

اين گونه ضعف و سستى‏ها تقريباً لازمه روزه است و براى نوع افراد پيش مى‏آيد و نمى‏توان به خاطر آن روزه را خورد. مى‏توانيد سحر از غذاى مقوى استفاده كنيد و ساعات خواب شب را كمى بيش‏تر كنيد تا در روز دچار مشكل نشويد.

23. قفل كردن تلفن كارتى و استفاده از آن چه صورت دارد؟

استفاده برخلاف مقررات از اموال دولت حرام و موجب ضمان است.

24. حكم طلاى سفيد براى مردان چگونه است؟

طلاى زرد، اگر مخلوط نقره داشته باشد كه در اصطلاح برخى طلاى سفيد ناميده مى‏شود، براى مرد جايز نيست؛ اما پلاتين كه فلز ديگرى غير از طلا است، براى مردان اشكال ندارد.

25. تقلب چه حكمى دارد؟

تقلب نوعى خيانت است و جايز نيست؛ و خيانت در مسائل علمى از ساير موارد زشت‏تراست و در شأن مسلمان نيست.

26. نماز خواندن با مانتو و روسرى چه صورت دارد؟

اگر شرايط لباس نمازگزار در آن رعايت شود و مقدارى از صورت كه شستن آن در وضو واجب نيست و زير چانه و دست‏ها از مچ به بالا و موى سر كاملاً پوشيده باشد، اشكال ندارد؛ هر چند نماز با چادر براى رعايت پوشش در نماز آسان‏تر و بهتر است.

27. نگاه كردن به استاد مرد براى بهتر فهميدن درس چگونه است؟

نگاه به صورت و گردن و دست‏هاى مرد نامحرم كه معمولاً نمى‏پوشانند، بدون قصد لذت و ريبه اشكال ندارد.

28. خونى كه بر روى زخم خشك شده نجس است يا خير؟

بلى، خون انسان و هر حيوانى كه خون جهنده داشته باشد نجس است و تفاوتى نمى‏كند كه تازه از بدن خارج شده باشد يا خشك شده باشد.

29. با پسر نامحرمى دوست شدم و هدايايى برايم خريده است، اكنون كه متوجه حرمت دوستى با نامحرم شده‏ام و رابطه خود را با او قطع كرده‏ام، آيا بايد هداياى موجود را به او برگردانم؟

اگر هدايا موجود است و مطالبه مى‏كند، بايد به او باز گردانيد و در غير اين صورت برگرداندن لازم نيست؛ هر چند اگر آن هدايا را با دادن به ديگران از محيط زندگى خود دور كنيد تا خاطرات معصيت و گناه كم‏تر در نظر شما مجسم شود، اولويت و رجحان دارد.

30. دانشجوى پرستارى هستم. در موقع كار در بيمارستان گاهى دستم با دست همكاران نامحرم تماس پيدا مى‏كند. بااين كه قصد و غرضى در كار نيست و كوشش خود را براى عدم تماس انجام مى‏دهم، مرتكب گناه مى‏شوم؟

اگر در اثناى كار، دستتان به طور اتفاقى با دست همكاران تماس پيدا كند، اشكال ندارد؛ ولى چنانچه بدانيد اين عمل به طور تكرار - هر چند ناخودآگاه باشد - انجام مى‏گيرد، لازم است از دستكش و مانند آن استفاده كنيد.

31. آيا تأخير در كفاره روزه باعث افزايش آن مى‏شود؟

كفاره تأخير روزه باگذشت چند سال اضافه نمى‏شود و مى‏توانيد آن را به صورت گندم، آرد و... به فقير بدهيد يا پول آن را به دفتر مرجع تقليد خود بدهيد و بگوييد كفاره است تا جنس تهيه كرده، به فقير بدهند.

32. آيا لازم است با هر دخترى كه خانواده برايم انتخاب مى‏كند، ازدواج كنم؟

خير، مجبور به ازدواج با او نيستيد؛ ولى از آن جا كه پدر و مادر در امر ازدواج بيش از شما تجربه دارند و نكاتى را در نظر مى‏گيرند كه شايد مورد توجه شما نباشد، مناسب است شما شرايط لازم همسر آينده خود را با ايشان مطرح كنيد تا انتخاب آن‏ها دقيق‏تر صورت گيرد.

33. در چه شرايطى مى‏توانيم امر به معروف و نهى از منكر كنيم؟

بخشى از شرايط امر به معروف عبارت است از:
الف) امر كننده به معروف و نهى كننده از منكر بايد خود معروف و منكر را بشناسد.
ب) بداند كه فاعل منكر، به منكر بودن آن عمل علم دارد و بدون عذر شرعى مرتكب مى‏شود و قصد تكرار آن را دارد.
ج) احتمال تأثير بدهد.
د) امر به معروف و نهى از منكر براى او زيان نداشته باشد.

34. آيا گفتن جوك و مطالب خنده‏دار اشكال دارد؟

چنانچه مشتمل بر دروغ و غيبت يا توهين به اقوام مختلف نباشد، اشكال ندارد.

35. پس از ازدواج، چه كسانى از خانواده شوهر بر من محرم مى‏شوند؟

با انجام عقد ازدواج، شوهر، پدر شوهر و پدر بزرگ‏هاى پدرى و مادرى شوهر و اگر قبلاً ازدواج كرده باشد، فرزندان و نوه‏هاى شوهر بر شما محرمند و برادر و برادرزاده و خواهرزاده و عمو و دايى شوهر همه نامحرم هستند.

36. آيا براى انتخاب همسر مى‏توانم به دختران نگاه كنم؟

خير، جايز نيست؛ اما اگر شخصى را براى ازدواج انتخاب كرديد، مى‏توانيد براى تشخيص زيبايى به او نگاه نماييد.

37. اگر در حال نماز، نام مبارك پيامبر اكرم(ص) را بشنويم، آيا واجب است صلوات بفرستيم؟

فرستادن صلوات، با شنيدن نام پيامبر بزرگوار اسلام(ص)، مستحب است؛ هر چند در حال نماز باشيم.

38. احتياط به چه معنى است؟

احتياط عبارت است از عمل، به گونه‏اى كه موجب يقين به اداى تكليف واقعى شود؛ مثل آن كه نمى‏دانيم وظيفه ما در اين مسافرت نماز شكسته است يا تمام كه با انجام دو نماز تمام و قصر، يقين به اداى تكليف پيدا مى‏كنيم.

39. آيا كسى كه نماز قضا بر عهده دارد، مى‏تواند نماز مستحبى بخواند؟

بلى، مى‏تواند نماز مستحبى بخواند؛ لكن اگر نماز قضاى خود را بخواند، ثواب بيشترى دارد.

40. آيا پس‏لرزه‏هاى زلزله هم نماز آيات دارد؟

اگر پس‏لرزه‏ها قابل احساس باشد و زلزله مستقلى حساب شود، نماز آيات براى آن واجب مى‏شود.

41. قضاى نماز پدر برعهده پسر بزرگ‏تر است؛ اگر پسر بزرگ‏تر مقيد به امور شرعى نيست، تكليف نماز قضاى ميت چه مى‏شود؟

با وجود پسر بزرگ‏تر، قضاى نماز پدر بر ساير ورثه واجب نمى‏شود؛ هر چند پسر بزرگ آن را انجام ندهد؛ البته ساير ورثه مى‏توانند نسبت به پدر احسان كرده، قضاى نمازهاى او را به جاى آورند.

42. آيا نگاه كردن به عكس‏هاى زنان و مردان غيرمسلمان كه در كتاب‏هاى درسى به صورت نيمه عريان وجود دارد، جايز است؟

اگر باقصد لذت نباشد و خوف ترتب مفسده هم در آن وجود نداشته باشد، اشكال ندارد.

43. در هنگام نماز، اگر چشمانم بسته باشد، بيشتر حواسم به نماز جمع مى‏شود؛ آيا اشكال دارد؟

بستن چشم در حال نماز مكروه است؛ ولى نماز را باطل نمى‏كند؛ مى‏توانيد در حال قيام به مهر نگاه كنيد تا كمتر دچار حواس‏پرتى شويد.

44. نماز و روزه دانشجويانى كه بين وطن و محل تحصيل و خوابگاه در رفت و آمد هستند و ده روز در وطن يا محل تحصيل نمى‏مانند، چيست؟

امام خمينى(ره) و آيةالله خامنه‏اى: نماز دانشجويان مذكور، بدون قصد توقف ده روز در محل تحصيل، شكسته است و روزه آنهإ؛ ّّ صحيح نيست.
آيةالله بهجت، صافى و نورى: اگر بنا دارد حداقل يك ترم رفت‏وآمد نمايد، در سفر اول شكسته و از سفر دوم به بعد، نماز آنها تمام و روزه‏شان صحيح است.
آيةالله فاضل: نماز دانشجويان مذكور، بنابر احتياط واجب شكسته است و روزه آنها صحيح نيست.
آيةالله تبريزى: دانشجويان مذكور، بنابر احتياط، بين نماز شكسته و تمام جمع كنند و بنابر احتياط، روزه بگيرند و اگر روزه بگيرند، قضا ندارد.
مقلدان آيات عظام فاضل و تبريزى مى‏توانند در اين مسئله احتياطى، به يكى از مراجعى كه در اين مسئله فتوا دارند، با رعايت الاعلم فالعلم مراجعه نمايند.
آيةالله سيستانى:
الف) محل تحصيل: اگر زمان تحصيل او حداقل دو سال ادامه دارد و در آن جا مستقر مى‏شود (گرچه در هفته دو شبانه‏روز كامل باشد؛ به نحوى كه به او مسافر گفته نشود)، بايد نمازش را در محل تحصيل، تمام بخواند و روزه را بگيرد؛ به جز ماه اول كه اگر قصد اقامت ده روز نكند، بايد احتياط نمايد؛ يعنى نمازش را هم تمام و هم شكسته بخواند و روزه را هم بگيرد و هم قضا نمايد و اگر زمان تحصيل او كمتر از مقدار مزبور باشد يا استقرارش كمتر از دو شبانه روز كامل باشد، نمازش بدون قصد اقامت ده روز، قصر (شكسته) است و نبايد روزه بگيرد؛ مگر اين كه كثيرالسفر باشد.
ب) بين راه: نمازش را شكسته بخواند و روزه را نمى‏تواند بگيرد؛ مگر اين كه كثيرالسفر بر او صدق كند.
ج) كثيرالسفر: هنگامى كثيرالسفر صدق مى‏كند كه شخص در هر ماه، ده سفر انجام دهد يا ده روز مسافر باشد؛ به طورى كه در شش ماه در يك سال يا در دو سه ماه در بيشتر از يك سال، شصت روز مسافرت كند يا شصت سفر داشته باشد؛ اما اگر كمتر از مقدار مزبور سفر نمايد، در صدق كثيرالسفر در دو صورت اشكال است و بايد احتياط نمايد.
1. مدت سفرها يا روزهايى كه سفر مى‏كند، در ماه، نه روز باشد و در شش ماه، به شصت نرسد.
2. مدت آنها هشت روز باشد.
در غير اين صورت، به او كثيرالسفر گفته نمى‏شود و نمازش شكسته است؛ هم در بين راه و هم در محل تحصيل؛ به جز موردى كه در بند الف ذكر شد.
آيةالله مكارم شيرازى:
1. اگر براى مدت قابل ملاحظه‏اى، مثلاً يك سال يا بيشتر، در محل تحصيل يا تدريس بماند، آن محل در حكم وطن است و نماز و روزه در آن جا تمام مى‏باشد و ماندن ده روز پى‏درپى در آن جا شرط نيست.
2. كسانى كه از وطن خود هفته‏اى سه روز يا بيشتر به محل تحصيل مى‏روند و اين كار براى مدت قابل ملاحظه‏اى (مثلاً يك سال يا بيشتر) ادامه دارد، اين شخص كثيرالسفر است و در وطن، محل تحصيل و بين راه، نماز و روزه او صحيح است.
3. كسانى كه يك يا دو روز براى تحصيل به محلى مى‏روند و باز مى‏گردند، نماز و روزه آنها شكسته است.
4. هر گاه در ايام تعطيل براى انجام كارهاى ديگرى غير از تحصيل، به محل تحصيل برود، همان احكام بالا درباره او جارى مى‏شود.
5. كسانى كه همه روزه، يا حداقل سه روز در هفته، به محل تحصيل يا تدريس مى‏روند، يعنى صبح به محل تحصيل يا تدريس مى‏روند و عصر باز مى‏گردند و اين كار مدتى ادامه مى‏يابد، كثيرالسفر محسوب مى‏شوند و نماز و روزه آنها در آن محل و به هنگام رفت و برگشت، تمام است.
6. كسانى كه به مدت يك ماه يا بيشتر و همه روزه به جايى - به اندازه مسافت شرعيه - مى‏روند و باز مى‏گردند، حكم كثيرالسفر را دارند.
7. دانشجويان يا معلمان مشمول بند يك و دو، در صورتى كه بخواهند روزه آن روز آنها كه به محل تحصيل يا تدريس سفر مى‏كنند، درست باشد، يا بايد طورى بروند كه قبل از ظهر به محل تحصيل يا تدريس برسند و نيت روزه بكنند يا بعد از ظهر از وطن خود حركت كنند تا روزه آنها مشكلى پيدا نكند.
8. بعد از فراغت از تحصيل يا تدريس و كارهاى مربوط به امتحان، پايان‏نامه و امثال آن، در صورتى كه به آن محل بروند، ديگر حكم وطن آنها را ندارد؛ مگر اين كه قصد داشته باشند در آن جا اقامت مستمر كنند.
در هر موردى كه شخص كثيرالسفر باشد، در محل سكونت و محل تحصيل يا كار و بين راه، نماز او تمام و روزه بايد گرفته شود و در غير اين صورت، نماز و روزه شكسته خواهد بود.

احکام‏ شناسی

  پدیدآورنده: عبدالرحیم موگِهی،
 

خدا چرا شيطان را آفريد؟
 

بسيارى مى پرسند شيطان كه موجود اغواگرى است اصلاچرا آفريده شد و فلسفه وجود او چيست ؟! در پاسخ مى گوئيم :

اولا: خداوند شيطان را، شيطان نيافريد، به اين دليل كه سالها همنشين فرشتگان و بر فطرت پاك بود، ولى بعد از آزادى خود سوء استفاده كرد و بناى طغيان و سركشى گذارد، پس او در آغاز پاك آفريده شد و انحرافش بر اثر خواست خودش بود.

ثانيا: از نظر سازمان آفرينش وجود شيطان براى افراد با ايمان و آنها كه مى خواهند راه حق را بپويند زيانبخش ‍ نيست ، بلكه وسيله پيشرفت و تكامل آنها است ، چه اينكه پيشرفت و ترقى و تكامل ، همواره در ميان تضادها صورت مى گيرد.
به عبارت روشنتر: انسان تا در برابر دشمن نيرومندى قرار نگيرد هرگز نيروها و نبوغ خود را بسيج نمى كند و بكار نمى اندازد، همين وجود دشمن نيرومند سبب تحرك و جنبش هر چه بيشتر انسان و در نتيجه ترقى و تكامل او مى شود.
يكى از فلاسفه بزرگ تاريخ معاصر "تواين بى" مى گويد: "هيچ تمدن درخشانى در جهان پيدا نشد، مگر اين كه ، ملتى مورد هجوم يك نيروى خارجى قرار گرفت و بر اثر اين تهاجم نبوغ و استعداد خود را بكار انداخت و آنچنان تمدن درخشانى را پى ريزى كرد."

آموزش احكام

احكام نماز

اهميت و شرا يط نماز

س 357 : كسى كه عمدا ً نماز را ترك كند يا سبك بشمارد چه حكمى دارد؟
ج: نمازهاى روزانه‏اى كه در پنج نوبت خوانده مى‏شود، از واجبات بسيار مهم شريعت اسلامى بوده و بلكه ستون دين است و ترك يا سبك شمردن آن شرعا ً حرام و موجب استحقاق عقاب است.
 

س 358 : آيا بر كسى كه آب و چيزى كه تيمم بر آن صحيح است در اختيار ندارد (فاقد الطهورين) نماز واجب است؟
ج: بنا بر احتياط، نماز را در وقت بخواند و بعد از وقت با وضو يا تيمم قضا نمايد.
 

س 359 : به نظر شريف جنابعالى موارد عدول در نماز واجب كدام است؟
ج: عدول در چند مورد واجب است:
1- از نماز عصر به نماز ظهر، در صورتى كه در بين نماز عصر متوجه شود كه نماز ظهر را نخوانده است.
2- از نماز عشاء به نماز مغرب اگر در بين نماز عشاء متوجه شود كه نماز مغرب ر ا نخوانده است و از محل عدول هم تجاوز نكرده باشد.
3- اگر دو نماز قضائى كه در اداى آنها ترتيب معتبر است، بر عهده او باشد و بر اثر فراموشى قبل از اداى نماز اول به خواندن نماز دوم مشغول شود.
و عدول در چند مورد مستحب است.
1- از نماز اداء به نماز قضاى واجب، در صورتى كه بر اثر آن وقت فضيلت اداء فوت نشود.
2- از نماز واجب به مستحب براى درك ثواب نماز جماعت.
3- از نماز واجب به نافله در ظهر روز جمعه براى كسى كه قرائت سوره جمعه را فراموش كرده و به جاى آن سوره ديگرى را خوانده و به نصف رسيده و يا از آن گذشته است. مستحب است اين شخص از نماز واجب به نافله عدول كند تا بتواند نماز فريضه را با سوره جمعه به جا آورد.
 

س 360 : نماز گزارى كه مى‏خواهد در روز جمعه بين نماز جمعه و ظهر جمع نمايد، آيا بايد براى هر يك بدون قصد وجوب، فقط قصد قربت كند، يا اين كه براى يكى از آن دو هم قصد قربت نمايد و هم قصد وجوب و براى ديگرى فقط قصد قربت نمايد و يا اين كه بايد براى هر دو هم قصد وجوب كند و هم قصد قربت؟
ج: در هر يك از آن دو قصد قربت كافى است و قصد وجوب در هيچكدام واجب نيست.
 

س 361 : اگر خونريزى از دهان يا بينى از اول وقت نماز تا نزديك آخر آن ادامه داشته باشد، نماز چه حكمى دارد؟
ج: اگر تطهير بدن ممكن نباشد و بترسد وقت نماز فوت شود، نماز را در همان حالت بخواند.
 

س 362 : آيا هنگام خواندن ذكرهاى مستحبى نماز، آرامش كامل بدن واجب است يا خير؟
ج: فرقى بين ذكر واجب و مستحب در وجوب استقرار و آرامش بدن نيست.
 

س 363 : براى بعضى از افراد در بيمارستان لوله‏ها يى به نام سوند براى خروج بول قرار مى‏دهند كه در اين صورت بول بدون اختيار از مريض در حالت خواب يا بيدارى و يا در بين نماز خارج مى‏شود، اميدواريم به اين سؤال پاسخ فرمائيد: آيا اين فرد بايد دوباره نماز را در وقت ديگرى بخواند يا نمازى كه در آن حالت خوانده، كافى است؟
ج: اگر در آن حالت نماز را طبق وظيفه شرعى و فعلى خود خوانده، صحيح‏است و اعاده و قضا واجب نيست.

وقت نماز

س 364 : دليل مذهب شيعه در مورد وقت نمازهاى روزانه چيست؟ همانگونه كه مى‏دانيد اهل سنت، با داخل شدن وقت نماز عشاء، نماز مغرب را قضا مى‏دانند و همچنين در مورد نماز ظهر و عصر هم به همين ترتيب است. لذا معتقدند وقتى وقت نماز عشاء داخل شد و امام جماعت براى خواندن آن بپاخاست، مأموم نمى‏تواند همراه او، نماز مغرب را بخواند و نماز مغرب و عشاء را در يك زمان بجا آورد.
ج: دليل شيعه اطلاق آيات قرآنى و سنّت شريف است به اضافه رواياتى كه بخصوص دلالت بر جواز جمع دارند. نزد اهل سنت هم رواياتى وجود دارد كه دلالت بر جواز جمع بين دو نماز در وقت يكى از آن دو مى‏كند.
 

س 365 : با توجه به اين كه آخر وقت نماز عصر، مغرب است و آخر وقت نماز ظهر نزديك مغرب است به مقدارى كه براى خواندن نماز عصر به آن نياز است، مى‏خواهم سؤال كنم كه منظور از مغرب چيست؟ آيا مراد زمان غروب خورشيد است يا زمانى كه اذان مغرب طبق افق هر مكانى گفته مى‏شود؟
ج: وقت نماز عصر تا غروب آفتاب است.
 

س 366 : فاصله زمانى بين غروب خورشيد و اذان مغرب چند دقيقه است؟
ج: ظاهر اين است كه با اختلاف فصل‏هاى سال تفاوت مى‏كند.
 

س 367 : من تا دير وقت سر كارم هستم بطورى كه ساعت يازده شب به منزل بر مى‏گردم و در هنگام كارهم بخاطر كثرت مراجعه كنندگان وقت خواندن نماز مغرب و عشاء را ندارم. آيا خواندن نماز مغرب و عشاء بعد از ساعت يازده شب صحيح است؟
ج: اگر از نصف شب به تأخير نيفتد، اشكال ندارد ولى تلاش كنيد كه از ساعت يازده شب به تأخير نيفتد بلكه تا مى‏توانيد نماز را در اول وقت آن بخوانيد.
 

س 368 : چه مقدار از نماز اگر در وقت اداء واقع شود، نيت اداء صحيح است؟ و در صورت شك در اين كه اين مقدار، داخل وقت واقع شده يا خير، وظيفه چيست؟
ج: وقوع يك ركعت نماز در آخر وقت براى اين كه نماز، اداء محسوب شود كافى است و در صورت شك در اين كه وقت لااقل به مقدار يك ركعت باقى است يا خير، بايد به قصد مافى‏الذمّه نماز بخوانيد و نيت اداء يا قضا نكنيد.
 

س 369 : سفارتخانه‏ها و كنسولگرى‏هاى جمهورى اسلامى ايران در خارج، جدول‏هاى زمانى براى تعيين اوقات شرعى پايتخت‏ها و شهرهاى بزرگ تهيه مى‏كنند. سؤال اين است كه اولا تا چه مقدار مى‏توان به اين جدولها اعتماد كرد؟
ثانيا: در شهرهاى ديگر آن كشورها، وظيفه چيست؟
ج: معيار در احراز دخول وقت، حصول اطمينان براى مكلّف است، و اگر براى او اطمينان به مطابقت اين جدولها با واقع حاصل نشود، بايد احتياط نموده و صبر كند تا يقين به داخل شدن وقت شرعى نمايد.
 

س 370 : نظر شما درباره فجر صادق و كاذب چيست؟ و نمازگزار در اين مورد چه تكليفى دارد؟
ج: معيار شرعى در مورد وقت نماز و روزه، فجر صادق است و احراز آن موكول به تشخيص مكلّف است.
 

س 371 : مسئولين يكى از دبيرستان‏هاى تمام وقت، نماز جماعت ظهر و عصر را ساعت دو بعد از ظهر، كمى قبل از شروع درسهاى شيفت عصر اقامه مى‏كنند. علت تأخير، اين است كه درسهاى شيفت صبح، چهل و پنج دقيقه قبل از ظهر شرعى تعطيل مى‏شود و نگهداشتن دانش‏آموزان تا ظهر شرعى مشكل است. با توجه به اهميت اقامه نماز در اول وقت، نظر شريف خود را در اين باره بيان فرما ييد.
ج: تأخير نماز جماعت براى اين كه نمازگزاران در نماز حاضر شوند، با اين فرض كه در اول وقت در مدرسه نيستند، اشكال ندارد.
 

س 372 : آيا بايد نماز ظهر بعد از اذان ظهر و نماز عصر بعد از دخول وقت آن خوانده شود؟ و همچنين نماز مغرب و عشاء هم بايد هر كدام در وقت خود خوانده شوند؟
ج: بعد از داخل شدن وقت دو نماز، مكلّف در خواندن هر دو نماز پشت سر هم به صورت جمع و يا خواندن هر يك در وقت فضيلت خود مخيّر است.
 

س 373 : با توجه به اين كه امروزه با فراوانى ساعت، يقين به طلوع فجر ممكن است، آيا بايد در شبهاى مهتابى براى خواندن نماز صبح به مدت پانزده تا بيست دقيقه صبر كرد؟
ج: فرقى بين شبهاى مهتابى و غير مهتابى در طلوع فجر، وقت فريضه صبح و وجوب امساك براى روزه گرفتن نيست، هر چند احتياط در اين زمينه خوب است.
 

س 374 : آيا مقدار اختلاف اوقات شرعى ميان استان‏ها كه بر اثر اختلاف افقهاى آنها بوجود مى‏آيد، در اوقات سه گانه نمازهاى يوميه به يك اندازه است؟ مثلا بين دو استان در وقت ظهر بيست و پنج دقيقه تفاوت است، آيا در بقيه وقت‏هاى نماز هم اين اختلاف وجود دارد و به همين مقدار است؟ يا اين كه مقدار آن در وقت نماز صبح و مغرب و عشاء تفاوت مى‏كند؟
ج: مجرّد يكى بودن مقدار تفاوت بين دو منطقه در طلوع فجر يا زوال آفتاب يا غروب خورشيد، مستلزم اتحاد در ساير اوقات نيست، بلكه غالبا مقدار اختلاف بين شهرها در اوقات سه گانه با هم تفاوت دارد.
 

س 375 : اهل سنّت نماز مغرب را قبل از غروب شرعى مى‏خوانند، آيا جايز است در ايام حج و غير آن به آنها اقتدا كرده و به همان نماز اكتفا كنيم؟
ج: معلوم نيست كه نماز آنها قبل ازداخل شدن وقت باشد و شركت در نماز جماعت آنها و اقتدا به آنان اشكال ندارد و مجزى است، ولى درك وقت نماز ضرورى است، مگر اين كه خود وقت هم از موارد تقيه باشد.
 

س 376 : خورشيد در دانمارك و نروژ ساعت هفت صبح طلوع نموده و تا عصر در آسمان به مقدار دوازده ساعت مى‏درخشد در حالى كه در كشورهاى ديگر شب است، تكليف من درباره نماز و روزه چيست؟
ج: مكلف بايد در مورد اوقات نمازهاى يوميه همان افق محل سكونت خود را رعايت كند، ولى اگر روزه گرفتن بر اثر طولانى بودن روز، غير مقدور يا حرجى باشد، اداى آن ساقط و قضاى آن واجب است.
 

س 377 : رسيدن نور خورشيد به زمين تقريبا هفت دقيقه طول مى‏كشد. آيا ملاك پايان وقت نماز صبح، طلوع خورشيد است يا رسيدن نور آن به زمين؟
ج: ملاك طلوع خورشيد، ديدن آن در افق مكان نمازگزار است.
 

س 378 : رسانه‏هاى گروهى اوقات شرعى هر روز را يك روز قبل از آن اعلام مى‏كنند، آيا اعتماد بر آن و بنا گذاشتن بر دخول وقت نماز بعد از پخش اذان از راديو و تلويزون جايز است؟
ج: اگر براى مكلّف اطمينان به دخول وقت از طريق مذكور حاصل شود مى‏تواند بر آن اعتماد كند.
 

س 379 : آيا وقت نماز به مجرد شروع اذان آغاز مى‏شود؟ يا اين كه بايد صبر نمود تا اذان تمام شود و سپس شروع به خواندن نماز كرد؟ آيا روزه‏دار جايز است به مجرد شروع اذان افطار نمايد يا اين كه بايد صبر كند تا اذان تمام شود؟
ج: اگر اطمينان حاصل شود كه اذان از هنگام داخل شدن وقت شروع شده، صبر كردن تا پايان اذان لازم نيست.
 

س 380 : آيا نماز كسى كه نماز دوم را بر اوّلى مقدّم داشته مثلا نماز عشاء را جلوتر از مغرب خوانده، صحيح است؟
ج: اگر بر اثر اشتباه يا غفلت نماز دوم را مقدم داشته و بعد از تمام شدن نماز متوجه شده، نماز او صحيح است. ولى اگر عمدى بوده باطل است.
 

س 381 : با عرض سلام و تحيت، در آستانه ماه شريف و مبارك رمضان و با توجه به توسعه شهرها وعدم امكان تشخيص دقيق لحظه طلوع فجر، خواهشمند است نظر شريف خود را در مورد زمان امساك براى روزه و اقامه نماز صبح اعلام فرمائيد.
ج: مقتضى است م ؤمنين محترم ايّدهم اللّه تعالى جهت رعايت احتياط در مورد امساك روزه ووقت نماز صبح همزمان با شروع اذان صبح از رسانه‏ها براى روزه امساك نمايند و حدود پنج الى شش دقيقه بعد از اذان شروع به اداى فريضه صبح نمايند.
 

س 382 : وقت نماز عصر تا اذان مغرب است يا تا هنگام غروب آفتاب؟ نيمه شب شرعى براى نماز عشاء و بيتوته در منى چه وقت است؟
ج: آخر وقت نماز عصر تا غروب آفتاب است، و احتياط آن است كه براى نماز مغرب و عشاء و مانند اينها شب را از اول غروب تا اذان صبح حساب كنند، بنابراين تقريبا ً يازده ساعت و يك ربع بعد از ظهر شرعى آخر وقت نماز مغرب و عشاء است، ولكن براى بيتوته در منى از غروب تا طلوع آفتاب حساب كنند.
 

س 383 : اگر كسى در بين نماز عصر متوجه شود كه نماز ظهر را نخوانده است، چه تكليفى دارد؟
ج: اگر به خيال اين كه نماز ظهر را خوانده است به نيت نماز عصر مشغول نماز شود و در بين نماز بفهمد كه قبلا ً نماز ظهر را نخوانده است، در صورتى كه در وقت مشترك نماز ظهر و عصر است، بايد بلافاصله نيت خود را به نماز ظهر برگرداند و نماز را تمام كند و پس از آن، نماز عصر را به جا آورد. و اگر اين اتفاق در وقت مخصوص به نماز ظهر ( ) افتاده باشد، احتياط واجب آن است كه نيت را به نماز ظهر برگرداند و نماز را تمام كند ولى بعدا ً هر دو نماز (ظهر و عصر) را به ترتيب به جاى آورد، و همين تكليف در مورد نماز مغرب و عشاء نيز هست.

قبله‏

س 384 : خواهشمنديم به سؤالات زير پاسخ فرمائيد:
1- به استناد بعضى از كتاب‏هاى فقهى، گفته شده كه در روزهاى چهارم خرداد و بيست و ششم تير  ( ) آفتاب بطور عمودى بر كعبه مى‏تابد. آيا در اين هنگام، تشخيص‏ جهت قبله با نصب شاخص در زمانى كه صداى اذان مكه بلند مى‏شود، امكان دارد؟ اگر جهت قبله در محراب مساجد با جهت سايه شاخص اختلاف داشت، كداميك صحيح‏تر است؟
2- آيا اعتماد بر قبله نما صحيح است؟
ج: اعتماد بر شاخص يا قبله نما در صورتى كه موجب اطمينان مكلّف شود صحيح است و بايد طبق آن عمل گردد، و در غير اين صورت اشكال نيست كه مى‏توان بر اساس محراب مساجد و قبور مسلمين جهت قبله را تشخيص داد.
 

س 385 : آيا اگر شدت درگيرى و جنگ مانع تعيين جهت قبله شود، نماز خواندن به هر طرف صحيح است؟
ج: اگر وقت باشد بايد به چهار طرف نماز خوانده شود. ولى اگر وقت نباشد، به مقدار وسعت وقت به هر طرف كه احتمال مى‏دهد قبله است نماز بخواند.
 

س 386 : اگر نقطه مقابل كعبه مكرمه در طرف ديگر زمين مشخص شود به طورى كه اگر خط مستقيمى از وسط زمين كعبه عبور كند و زمين را شكافته و از مركز آن بگذرد، از سمت ديگر اين نقطه بيرون آيد، در اين جا چگونه مى‏توان رو به قبله ايستاد؟
ج: ملاك روبه قبله بودن اين است كه انسان از سطح كره زمين به طرف بيت عتيق باشد، يعنى از طرف سطح زمين رو به طرف كعبه كه روى زمين در مكه مكرمه ساخته شده است بايستد. بنابراين اگر انسان در يك نقطه‏اى از كره زمين باشد كه اگر خطوط مستقيمى از چهار جهت آن مكان بر سطح كره زمين به طرف مكه مكرمه ترسيم شود، از نظر مسافت با هم مساوى باشند، مخير است براى قبله به هر طرف كه خواست بايستد و نماز بخواند. ولى اگر مسافت خطوط در بعضى از جهت‏ها كمتر و كوتاه‏تر باشد به مقدارى كه با آن، صدق عرفى رو به قبله بودن اختلاف پيدا كند، بر انسان واجب است جهت كوتاه‏تر را انتخاب كند.
 

س 387 : اگر در جائى باشيم و جهت قبله را ندانيم و وسيله‏اى هم براى تعيين جهت قبله در دسترس نباشد و احتمال قبله هم در هر يك از چهار طرف داده شود، چه بايد بكنيم؟
ج: اگر احتمال جهت قبله در هر يك از چهار طرف مساوى باشد، بايد به هر چهار طرف نماز خواند تا يقين حاصل شود كه به طرف قبله نماز خوانده شده است.
 

س 388 : تشخيص قبله در قطب شمال و جنوب چگونه است؟ و نماز چگونه خوانده مى‏شود؟
ج: ملاك تعيين جهت قبله در قطب شمالى و جنوبى، تعيين كوتاه‏ترين خط از مكان نمازگزار از روى سطح زمين به طرف كعبه است، و پس از تعيين آن خط، بايد به همان طرف نماز خواند.

مكان نمازگزار

س 389 : آيا نشستن و نماز خواندن يا عبور كردن از مكان‏هائى كه دولت ظالم آنها را غصب مى‏كند، جايز است؟
ج: در صورت علم به غصب، احكام و آثار مغصوب مترتب است.
 

س 390 : نماز خواندن در زمينى كه قبلا وقف بوده و دولت آن را تصرف نموده و در آن مدرسه ساخته است، چه حكمى دارد؟
ج: اگر احتمال قابل توجهى داده شود كه تصرف مذكور مجوز شرعى داشته است، نماز خواندن در آن مكان اشكال ندارد.
 

س 391 : من نماز جماعت را در تعدادى از مدارس اقامه مى‏كنم. زمين بعضى از اين مدارس از صاحبان آن بدون رضايت آنها گرفته شده است. نماز من و دانش‏آموزان در اين مدارس چه حكمى دارد؟
ج: اگر احتمال قابل توجهى داده شود كه مسئول ذيربط به استناد مجوز قانونى و شرعى اقدام به احداث مدارس در آن اراضى نموده، نماز خواندن در آن اشكال ندارد.
 

س 392 : اگر شخصى مدتى بر سجاده يا با لباسى كه خمس به آن تعلق گرفته است، نماز بخواند، نمازهاى او چه حكمى دارد؟
ج: اگر جهل به تعلق خمس به آن مال و يا به حكم تصرف در آن، داشته نمازهائى كه تا به حال در آن خوانده، صحيح است.
 

س 393 : آيا اين گفته كه بايد مردان هنگام نماز جلوتر از زنان بايستند، صحيح است؟
ج: اگر بين زن و مرد مقدارى ولو به اندازه يك وجب فاصله باشد، جلوتر بودن زن اشكال ندارد.
 

س 394 : نصب تصوير امام خمينى «قدس سره» و شهداى انقلاب اسلامى در مساجد، با توجه به اين كه خود حضرت امام «قدس سره» عدم تمايل خود را نسبت به نصب عكسشان در مساجد ابراز كرده و راجع به كراهت آن هم مطالبى وجود دارد، چه حكمى دارد؟
ج: نصب تصاوير آنان اشكال شرعى ندارد، و اگر در جهت قبله و در برابر نمازگزاران نباشد، مكروه نيست.
 

س 395 : شخصى در يك خانه دولتى زندگى مى‏كند كه مدت سكونت وى در آن به پايان رسيده و حكم تخليه نيز به او ابلاغ شده است. نماز و روزه‏هاى وى بعد از انقضاى موعد مقرر تخليه، چه حكمى دارد؟
ج: اگر از طرف مسئولين مربوطه مجاز به استفاده از آن خانه بعداز مهلت مقرر نباشد، تصرفات او در آن حكم غصب را دارد.
 

س 396 : آيا نماز خواندن بر سجاده‏اى كه شكلهائى روى آن رسم شده و يا بر مهرى كه داراى نقش است، كراهت دارد؟
ج: فى نفسه اشكال ندارد. ولى اگر بگونه‏اى باشد كه بهانه به دست كسانى دهد كه تهمت به شيعه مى‏زنند، توليد آن و نماز خواندن بر آن جايز نيست.
 

س 397 : آيا اگر مكان نمازگزار پاك نباشد ولى محل سجده پاك باشد، نماز صحيح است؟
ج: اگر نجاست مكان نمازگزار به لباس يا بدن وى سرايت نكند و محل سجده هم پاك باشد، نماز در آن اشكال ندارد.
 

س 398 : ساختمان كنونى اداره‏اى كه در آن كار مى‏كنم در گذشته قبرستان بود كه چهل سال قبل متروكه شده و سى سال است كه اين ساختمان در آن ايجاد شده است. در حال حاضر ساختمان همه زمين‏هاى اطراف اداره تمام گرديده و اثرى از قبرستان باقى نمانده است. با توجه به مطالب مذكور اميدواريم پاسخ فرما ييد كه آيا اقامه نماز در اين اداره توسط كارمندان آن از نظر شرعى صحيح است يا خير؟
ج: نماز خواندن و تصرفات ديگر در اين اداره اشكال ندارد مگر اين كه از طريق شرعى ثابت شود زمينى كه ساختمان مذكور در آن ايجاد شده، وقف براى دفن اموات است.
 

س 399 : جوانان مؤمن تصميم گرفته‏اند كه به منظور امر به معروف ،هفته‏اى يك يا دو روز نماز را در پاركها اقامه كنند، ولى بعضى اشكال مى‏كنند كه مالكيت زمين‏هاى پاركها مشخص نيست. نماز خواندن در آنها چه حكمى دارد؟
ج: نماز خواندن در پارك‏هاى فعلى و غير آن اشكال ندارد و به صرف احتمال غصب توجهى نمى‏شود.
 

س 400 : زمين يكى از دبيرستان‏هاى اين شهر ملك يكى از افراد است. اين زمين طبق نقشه شهر بايد به پارك تبديل مى‏شد ولى به علت نياز شديد و با موافقت مس ؤولين مربوطه، مقرر شد كه تبديل به مدرسه شود. از آنجائى كه صاحب آن زمين راضى به تملك آن توسط دولت نيست و عدم رضايت خود را نسبت به اقامه نماز و مانند آن در زمين مذكور اعلام نموده است. اميدواريم نظر شريف خود را راجع به نماز خواندن در اين مكان اعلام فرما ييد.
ج: اگر گرفتن زمين از مالك شرعى آن طبق قانونى كه توسط مجلس شوراى اسلامى وضع و به ت أ ييد شوراى نگهبان رسيده است انجام گرفته باشد، نماز خواندن و تصرفات ديگر در آن مكان اشكال ندارد.
 

س 401 : در شهر ما دو مسجد مجاور هم وجوددارد كه ديوار بين آن دو آنها را از هم جدا مى‏كند. مدتى پيش تعدادى از مومنين براى اين كه دو مسجد به هم وصل شوند، اقدام به خراب كردن قسمت زيادى از ديوار فاصل بين آن دو نمودند، و همين امر باعث شبهه براى بعضى در مورد اقامه نماز در آن دو مسجد شد و هنوز هم اين شك براى آنان وجود دارد. اميدواريم راه حل اين مشكل را بيان فرمائيد.
ج: از ميان برداشتن ديوارى كه بين دو مسجد فاصله انداخته، باعث اشكال در اقامه نماز در دو مسجد نيست.
 

س 402 : در جاده‏ها رستورانها يى وجود دارد كه در كنار آنها مكانهائى براى خواندن نماز قرار دارد، آيا اگر كسى در آن رستوران غذا نخورد، جايز است در آن مكانها نماز بخواند يا اين كه ابتدا بايد اجازه بگيرد؟
ج: اگر احتمال دهد نماز خانه ملك صاحب رستوران است و استفاده از آن مخصوص كسانى است كه در آن رستوران غذا مى‏خورند، بايد اجازه بگيرد.
 

س 403 : آيا نماز كسى كه در زمين غصبى روى سجاده يا چوب و مانند آن نماز خوانده، صحيح است يا باطل؟
ج: نماز در زمين غصبى باطل است هر چند روى جا نماز و تخت باشد.
 

س 404 : در بعضى از شركت‏ها و مؤسسه‏ها يى كه امروزه در اختيار دولت قرار دارد بعضى اعضاى شركت و كارمندان از شركت در نماز جماعتى كه در آنجا اقامه مى‏شود خوددارى مى‏كنند به اين دليل كه آن مكانها توسط دادگاه شرع از صاحبان آنها مصادره شده است. خواهشمنديم نظر مبارك را در اين باره بيان فرما ييد.
ج: اصولا ً شركت در نماز جماعت الزامى نيست و هر كسى مى‏تواند به هر دليلى در آن شركت نكند. ولى از جهت حكم شرعى آن مكان، اگر احتمال مى‏دهند كه قاضى صادر كننده حكم مصادره، با صلاحيت قانونى و بر اساس موازين شرعى و قانونى اقدام به صدور حكم كرده است، عمل او شرعا محكوم به صحت است، وبنا بر اين تصرف در آن مكان جايز است، و حكم غصب بر آن منطبق نيست.
 

س 405 : اگر مسجدى مجاور حسينيه‏اى باشد، آيا اقامه نماز جماعت در حسينيه صحيح‏است؟ و آيا ثواب آن در هر دو برابر است؟
ج: شكى نيست كه فضيلت نماز در مسجد بيشتر از فضيلت نماز درغير مسجد است ولى خواندن نماز جماعت در حسينيه يا در هر مكان ديگرى اشكال شرعى ندارد.
 

س 406 : آيا نماز خواندن در مكانى كه موسيقى حرام پخش مى‏شود، صحيح است يا خير؟
ج: اگر نماز خواندن در آن محل مستلزم گوش دادن به موسيقى حرام باشد، توقف در آنجا جايز نيست ولى نماز محكوم به صحت است. و اگر موسيقى باعث عدم توجه و تمركز حواس شود، نماز خواندن در آن مكان مكروه است.
 

س 407 : نماز كسانى كه با قايق به مأموريت فرستاده مى‏شوند و وقت نماز آنها مى‏رسد بطورى كه اگر در همان زمان نماز نخوانند، بعد از آن نمى‏توانند نماز خود را داخل وقت بخوانند، چه حكمى دارد؟
ج: در فرض مزبور واجب است نماز را در وقت آن به هر صورتى كه ممكن است، ولو در داخل همان قايق بخوانند.

احكام مسجد

س 408 : با توجه به اين كه مستحب است انسان نماز را در مسجد محله خود بخواند، آيا خالى كردن مسجد محل و رفتن به مسجد جامع شهر براى خواندن نماز جماعت، اشكال دارد يا خير؟
ج: اگر ترك مسجد محله براى خواندن نماز جماعت در مسجد ديگر بخصوص مسجد جامع شهر باشد، اشكال ندارد.
 

س 409 : نماز خواندن در مسجدى كه سازندگان آن ادعا مى‏كنند آن را براى خود و قبيله خود ساخته‏اند، چه حكمى دارد؟
ج: مسجد پس از آنكه به عنوان مسجد ساخته شد اختصاص به قوم و گروه و قبيله و اشخاص خاصى ندارد و همه مسلمانان مى‏توانند از آن استفاده نمايند.
 

س 410 : آيا زنها بهتر است نماز را در مسجد بخوانند يا در خانه؟
ج: فضيلت خواندن نماز در مسجد مختص مردان نيست.
 

س 411 : در حال حاضر بين مسجدالحرام و محل سعى بين صفا و مروه ديوار كوتاهى وجود دارد كه ارتفاع آن نيم متر و عرض آن يك متر است. اين ديوار بين مسجد و مسعى مشترك است. آيا زنها در ايام عادت كه حق داخل شدن به مسجد الحرام را ندارند، مى‏توانند روى اين ديوار بنشينند؟
ج: اشكال ندارد، مگر اين كه يقين حاصل شود كه آن ديوار جزء مسجداست.
 

س 412 : آيا انجام تمرين‏هاى ورزشى در مسجد محل يا خوابيدن در آن جايز است؟ اين كارها در مسجدهاى ديگر چه حكمى دارد؟
ج: مسجد جاى ورزش و تمرين ورزشى نيست، و از كارهائى كه با شأن و منزلت مسجد منافات دارد بايد پرهيز شود، و خواب در مسجد هم مكروه است.
 

س 413 : آيا استفاده از شبستان مسجد براى رشد فكرى، فرهنگى و نظامى (با آموزشهاى نظامى) جوانان جايز است؟ آيا با توجه به كمبود مكانهاى اختصاصى مى‏توان اين كارها را در ايوان مسجد انجام داد؟
ج: اين امور تابع كيفيت وقف صحن مسجد و ايوان آن است. و بايد از امام جماعت و هي أت امناى مسجد در اين باره نظرخواهى شود. البته حضور جوانان در مساجد و برپا يى درس‏هاى دينى زير نظر امام جماعت و هي أت امناى آن كار خوب و مطلوبى است.
 

س 414 : در بعضى از مناطق بخصوص روستاها مجلس عروسى را در مساجد برگزار مى‏كنند به اين صورت كه مجلس رقص و آواز در خانه بر پا مى‏شود ولى نهار يا شام را در مسجد تناول مى‏كنند. آيا اين كار شرعا ً جايز است يا خير؟
ج: غذا دادن به دعوت شدگان در مسجد فى نفسه اشكال ندارد، ولى برگزارى مجالس عروسى در آن مخالف جايگاه اسلامى مسجد است و جا يز نيست، و ارتكاب اعمالى كه شرعا حرام است از قبيل گوش دادن به غنا و موسيقى لهوى و مطرب، بطور مطلق حرام مى‏باشد.
 

س 415 : شركت‏هاى تعاونى مردمى اقدام به ساختن مناطق مسكونى مى‏كنند، ابتدا توافق مى‏نمايند كه براى آن محله‏ها مكان‏هاى عمومى مانند مسجد ساخته شود، اكنون كه آن واحدها به سهامداران شركت تعاونى تحويل داده شده است، آيا بعضى از آنان مى‏توانند هنگام تحويل گرفتن واحد مسكونى از توافق خود عدول كرده و بگويند ما راضى به ساختن مسجد نيستيم؟
ج: اگر شركت با توافق همه اعضاء اقدام به ساخت مسجد نموده و مسجد هم ساخته شده و وقف گرديده است، عدول بعضى از اعضاء از موافقت اوليه خود اثرى ندارد. ولى اگر بعضى از آنان قبل از تحقق وقف شرعى مس