1. ر. ك: لاريجانى، محمدجواد، كاوشهاى نظرى در سياست‏خارجى، تهران، شركت انتشارات علمى و فرهنگى، 1374، صص‏270. براى مطالعه مفصلتر نظرات فوكوياما، ر- ك: غنى‏نژاد، موسى، «پايان تاريخ و آخرين انسان‏» (گزارش كتاب فوكوياما)، ماهنامه اطلاعات سياسى- اقتصادى، آذر و دى‏1371، شماره 64 و63، ص‏ص‏8-22. همچنين اميرى، مجتبى، «پايان تاريخ و بحران اعتماد: بازشناسى انديشه‏هاى تازه فوكوياما»، ماهنامه اطلاعات سياسى- اقتصادى، مهر و آبان 1374، شماره‏97 و 98، صص‏15-11. و نيز مقاله خود فوكوياما كه توسط آقاى عليرضا طيب ترجمه و در مجله سياست‏خارجى چاپ شده و ساير منابعى كه در ذيل مقالات مذكور معرفى شده‏اند.

2. ر. ك: دوبنوا، آلن، «بازگشت تاريخ: شامگاه بلوك‏بنديها و پگاه ملتها»، ترجمه رستگار، ماهنامه اطلاعات سياسى - اقتصادى، مهر و آبان‏1370، شماره 50 و46، صص‏19-14.

3. ر. ك: رابرتز، آدام، «عصر تازه‏اى در روابط بين‏الملل؟»، ترجمه مهبد ايرانى‏طلب، ماهنامه اطلاعات سياسى - اقتصادى، خرداد و تير1371، شماره‏57 و 58، ص‏ص‏24-18.

4. دوبنوا، آلن، «روسيه، بازگشت تاريخ‏»، ترجمه ش‏رستگار، ماهنامه اطلاعات سياسى - اقتصادى، مرداد و شهريور1371، شماره‏59 و 60، ص‏31; نقد مفصل ديگرى از اين ديدگاه را در اين منبع بخوانيد: جهانگرد، نسرين، «نقدى بر نظريه پايان تاريخ‏»، ماهنامه سياسى - اقتصادى، آذر و دى‏1374، شماره‏99 و 100، صص‏9-66.

5. ر. ك: لاريجانى، محمدجواد، منبع پيشين، صص‏2-271.

6. همان، صص‏3-272. همچنين ر. ك: تافلر، الوين، جابجايى در قدرت (دانايى و ثروت و خشونت در آستانه‏قرن بيست و يكم)، ترجمه شهين‏دخت‏خوارزمى، ج‏1، تهران، نشر نو، 1370، صص‏43-11.

7. ر. ك: الوين و هيدى تافلر، جنگ و پادجنگ (زنده‏ماندن در سپيده‏دم سده بيست و يكم)، ترجمه مهدى بشارت، تهران، انتشارات اطلاعات، 1374، صص‏51-50.

8. همان، صص‏95-87. همچنين ر. ك: الوين و هايدى تافلر، جنگ و ضدجنگ (ترجمه ديگر)، ترجمه هين‏دخت‏خوارزمى، تهران، سيمرغ، 1375، صص‏83-73; و همان نويسندگان، به سوى تمدن جديد، ترجمه محمدرضا جعفرى، تهران، سيمرغ، 1374، صص‏66-57.

9. ر. ك: همان، صص 122-96.

 برنامه‏ هاى حکومت حضرت مهدى (عج)

1.عدالت اجتماعى
 

امام صادق عليه السلام :
مهدى، عدالت را، همچنان كه سرما و گرما وارد خانه مى‏شود، وارد خانه‏هاى مردمان مى‏كند، و دادگرى او همه جا را فرا مى‏گيرد.1

ويكتور هوگو:
روزى عالميان همه، دست برادرى و مساوات به هم خواهند داد و آن روز است كه بدبختى و تيره روزى بر عرصه جهان يافته نخواهد شد.2

گسترش عدالت در سراسر جهان و ريشه كنى بيداد از همه آبادى‏هاى زمين، از نخستين برنامه‏هاى انقلاب امام مهدى عليه السلام مى‏باشد و از هدفهاى اصلى آن امام بزرگ و نجاتبخش است. اين موضوع در بشارت‏ها و احاديثى كه درباره آن حضرت رسيده است خيلى روشن ياد شده است. در سخنان پيامبر بزرگوار اسلام و امامان معصوم كه درباره قيام امام دوازدهم آمده، دعوت به توحيد و مبارزه با شرك و كفر به اندازه ايجاد عدالت و اجراى آن، مورد تأكيد قرار نگرفته است. علت اين موضوع شايد اين باشد كه با آموزش‏هاى پيامبران گذشته و بويژه پيامبر ما و دين اسلام، همچنين رشد علم و آگاهى بشر، انسان‏ها به خداى يكتا ايمان مى‏آورند و انديشه خدانشناسى شكست مى‏خورد، و نوع جامعه‏هاى انسانى داراى عقيده مذهبى و خدايى مى‏گردند؛ ليكن با اين وصف در آتش ظلم، حقكشى و كينه توزى و روابط غير انسانى مى‏سوزند، و با زندگى بى عدالت كه در حقيقت شكنجه و مرگ تدريجى است، دست به گريبانند. از اين رو، نياز عمده جامعه بشرى برقرارى عدالت و دادگرى است و حاكميت روابط انسانى بر جامعه. انسان‏ها تشنه عدالتند و خواهان آيين و دينى كه اين تشنگى را فرو بنشاند و آتش بيدادگرى را خاموش كند. و عدالت واقعى را بوجود آورد. كه همه مردم؛ بزرگ و كوچك و ضعيف و قوى آن را آشكار ببينند.
بنابراين، مشكل اصلى و نخستين آن نجات دهنده بزرگِ انسان، مشكل خداباورى يا انكار خدا نيست؛ بلكه مشكل اصلى ظلم و ستم جهانسوز و همه جايى است كه بشريت را در كام خود فرو برده و در آتش خود سوزانده است و دين و عقيده و آزادى و خواب و خوراك و آسايش و همه چيز انسان را نابود ساخته است. به اين جهت امام مهدى عليه السلام كه آخرين نجات دهنده انسان‏هاست پس از ظهور مبارك خويش، اصول عدالت و دادگرى را در ميان همه انسان‏ها برقرار مى‏سازد و همه مردم را از بدى و آزار رسانى و زشتى و محروميت رهايى مى‏بخشد.
________________________

1.بحارالانوار 52/362.
2.بينوايان 1/88، ويكتورهوگو، ترجمه حسينعلى مستعان.

 2.در سايه شمشير

امام باقر عليه السلام :... قائم آل محمد صلي الله عليه و آله وسلم شباهت‏هايى با پنج تن از پيامبران دارد... امّا شباهت او به جدّ خود (پيامبر اكرم) قيام با شمشير است و كشتن دشمنان خدا و پيامبر، و جباران و سركشان...1از كارهاى حتمى امام موعود عليه السلام جنگ با تمام انسان‏هاى ظالم و خون آشام است. با مطالعه تاريخ بشرى، اين واقعيت آشكار مى‏شود كه موانع رشد و پيشرفت انسان جز با قدرت و خونريزى از سر راه برداشته نمى‏شود. و تعاليم اخلاقى و اصول تربيتى هر چند تأثيرهاى فراوانى داشته است، ليكن اين تأثيرها در برخى افراد نجيب انسانى بوده است، و در طبقه زورگو، دنيا دوست و ظالم كه منابع قدرت اقتصادى، سياسى و نظامى جامعه‏ها را در دست مى‏گرفتند، هيچ تأثيرى نداشته است، و آنها را به راه نياورده است. براى تربيت و هدايت آنها بايد از روش ديگرى استفاده كرد، تا سدّ راه انسان‏ها نشوند و راه رشد را بر مردم نبندند. تا تمام مردم بتوانند بدون هيچ مانعى به زندگى خويش ادامه دهند. به همين دليل، مسأله جنگ و كاربرد نيرو به عنوان يك ضرورت براى رسيدن به هدفهاى انسانى مطرح مى‏گردد. و جز از اين راه نمى‏توان ظالمان، ستمگران و دنيا طلبان را سرجاى خود نشاند و امنيت اجتماعى و اقتصادى و سياسى در جامعه برقرار كرد، و جامعه را براى تلاش و كوشش آزادنه افراد آماده ساخت.تاريخ پيامبران نيز، پُر است از جنگ و مبارزه با ستمگران و طاغوتان، و هميشه رهبرانِ انسان و دوستداران بينوايان و بيچارگان با آنان كه راه باطل مى‏رفته و به انسان‏ها ظلم مى‏كردند، مبارزه كرده‏اند. پيامبر اكرم كه كانون رحمت و در بالاترين مقام اخلاق انسانى است نيز براى مبارزه با كفّار و ستمگران 83 جنگ انجام داد. امام على عليه السلام و امام حسن عليه السلام و امام حسين عليه السلام نيز در راه حق و نجات جامعه از بيدادگرى، جنگ كردند.

امام مهدى عليه السلام نيز كه ادامه دهنده راه انبياء و پيامبر اكرم و امامان است براى برپايى عدالت و هدفهاى بزرگ انسانى، راهى جز مبارزه و جنگ و سركوب ستمگران و سرمايه‏داران ندارد. شمشير آن امام بر سر مجرمان فرود مى‏آيد. و در آن دوران آنان راه فرارى ندارند و در زير سايه شمشير امام مهدى عليه السلام است كه انسان‏هاى درد كشيده و رنج ديده به آسايش و زندگى دست مى‏يابند. شمشير امام موعود براى ستمگران مرگبار است و براى بيچارگان و مظلومان پناهگاه و پشتيبان.

________________________

1.كمال‏الدين 1/327.

 3.يك دين و يك آئين

امام صادق عليه السلام :... مفضل! سوگند به خدا (امام قائم عليه السلام ) از ميان ملت‏ها و آيين‏ها اختلاف را برمى‏دارد، و يك دين بر همه حاكم مى‏گردد...1براى تشكيل جامعه‏اى واحد، يك موضوع ضرورى است و آن يك آئين و يك اعتقاد است. آئين‏ها و اعتقادهاى گوناگون، بطور قطع، تفرقه و دوگانگى اجتماعى بوجود مى‏آورد، و مانع وحدت و يگانگى مردم مى‏گردد.اگر برنامه ريزى‏هاى اجتماعى گرفته شده از طرز فكرها و مرام‏هاى گوناگون باشد، فعاليت‏هاى انسانى را در زمينه‏هاى گوناگون اقتصادى، سياسى، فرهنگى و... مختلف و متضاد مى‏سازد و مانع يكسانى و يگانگى جامعه مى‏گردد. بنابراين تنوع و گوناگونى راه‏ها و عقيده‏ها موجب اختلافها و تضادها و برخوردهايى در جامعه مى‏شود، كه در اين شرايط نمى‏توان تشكيل جامعه‏اى واحد و يگانه را انتظار داشت. بنابراين، بايد آئين و دين واحدى بر جامعه حاكم باشد، تا امت واحد به معناى واقعى بوجود آيد.در دوران ظهور و روزگار دولت امام مهدى عليه السلام آئين واحدى بر جهان حاكم مى‏گردد و راه و روش‏ها نيز يكى مى‏شود؛ و يگانگى واقعى در عقيده و مرام انسان‏ها پديد مى‏آيد؛ و مردمان همه يك دل و يك زبان به سوى سعادت حركت مى‏كنند. ديگر دوگانگى و تضاد در مرام‏ها و عقيده‏ها وجود ندارد، راه و روش‏ها يكى و هدفها نيز يكى است. همچنان كه در برنامه‏هاى زندگى اجتماعى نيز اختلافى ديده نمى‏شود.

امام مهدى عليه السلام با چنين اصلى اساسى در ساختن جامعه يگانه بشرى به موفقيّتى بزرگ و چشمگير دست مى‏يابد، و همه علت‏ها و عوامل ناسازگارى و درگيرى را از بين مى‏برد، و ناسازگارى‏ها و اختلافات اجتماعى را كه از اختلافات عقيدتى و دينى بوجود مى‏آيند، نابود مى‏سازد، و با يكى كردن عقيده‏ها و ايدئولوژى‏ها راه هر گونه اختلافى را مى‏بندد. او وحدتى واقعى را بر اساس اصول توحيد و ايدئولوژى اسلامى پى مى‏ريزد، و همه انسان‏ها را در زير شعار يگانه و دين واحد گرد مى‏آورد.
________________________

1.بحارالانوار 53/4. 

4.رفاه اقتصادى و بهبود زندگى

پيامبر اكرم صلي الله عليه و آله وسلم :در امت من مهدى قيام كند... و در زمان او مردم به نعمت‏هايى دست مى‏يابند كه در هيچ زمانى دست نيافته باشند. (همه) نيكوكار و بدكار. آسمان بر آنان ببارد و زمين چيزى از روييدنى‏هاى خود را پنهان ندارد.1از برنامه‏ها و اقدام‏هاى امام مهدى عليه السلام پديد آوردن رفاه و آسايش در كل جامعه بشرى است. در اين دوران جامعه بشرى واحدى تشكيل مى‏گردد كه در آن همه مانند خانواده‏اى در كنار هم زندگى مى‏كنند. و تقسيم بندى جامعه‏هاى پيشرفته و جامعه‏هاى محروم و عقب مانده از بين مى‏رود. بلكه همه جامعه‏ها و انسان‏ها به رشد و رفاه دست مى‏يابند. همچنين ابر قدرت‏ها وجود نخواهند داشت، و بهبود زندگى و بى نيازى اقتصادى نصيب همه انسان‏ها مى‏شود و همه جايى و همگانى مى‏گردد. اين آسايش موجب رشد و برترى معنوى و فكرى انسان مى‏شود.امام مهدى عليه السلام براى رسيدن به اين هدف بزرگ انسانى، از روش‏ها و عوامل مختلفى استفاده مى‏كند تا به زندگى انسان‏ها - سروسامان ببخشد و همه مشكلات را از ميان بردارد.

 الف.برقرارى عدالت اجتماعى:

عدالت اجتماعى كه در بخش اول به آن اشاره شد، به معناى تعادل و همسانى در كليه جريان‏هاى اقتصادى جامعه است. در پرتو چنين عدالتى، فاصله‏هاى اقتصادى از ميان مى‏رود و ديگر افراد فراوانى تهيدست و محروم، و افراد اندكى سرمايه‏دار، يافت نمى‏شوند.

ب.اجراى اصل مساوات:

رعايت قاطع اصل مساوات نيز، موجب تساوى ثروت‏ها و برابرى در پخش كالاها و مواد مورد نياز همه مردم است و از جمع شدن و تراكم و اسرافكارى گروهى از مردم مانع مى‏گردد و زمينه‏هاى كمبود و نيازمندى را برطرف مى‏سازد.ج.عمران و آبادى زمين:از ديگر عوامل، عمران و آبادانى و بهره‏بردارى از امكانات تا حدّ امكان مى‏باشد، در دوران پيش از ظهور با همه پيشرفت‏هاى علوم، از همه زمين‏هايى كه قابل استفاده و كشاورزى هستند و آبهايى كه مى‏شود آنها را ذخيره نمود و امكانات و... بهره‏بردارى صحيح نشده است. در بعضى مناطق به علت نفوذ استعمار و وابستگى و محروميت از امكانات استفاده نشده است. اما در دوران ظهور در تمام زمين‏ها و آبها استفاده خواهد شد و تمام زمين آباد و سبز و خرّم خواهد گشت.د.بازپس‏گيرى ثروت‏هاى غصب شده:از ديگر راه‏هاى امام مهدى عليه السلام اين است كه با از ميان برداشتن طاغوتان و زورگويان، سرمايه‏ها و ثروت‏هاى آنها را كه از راه‏هاى نامشروع و نادرست بدست آورده‏اند، از آن‏ها بازپس مى‏گيرد و آن‏ها را در راه آسايش و رفاه جامعه و تمامى مردم به كار مى‏برد و همه محرومان و تهيدستان را از اين اموال بهره‏مند مى‏سازد.ه.كنترل و نظارت دقيق مركزى:امام مهدى عليه السلام براى رسيدن به نظم اجتماعى و رفاه اقتصادى، كنترل و نظارت دقيقى بر حاكميت مركزى جهان خواهد داشت و با تشكيل يك مركز، تمام منابع ثروت و درآمد جامعه را بدون هيچ‏گونه فرقى در اختيار كل افراد بشر قرار مى‏دهد و همه امكانات را به تساوى تقسيم مى‏كند. و با اين كنترل دقيق عوامل اصلى فقر و محروميت كه، دولت‏هاى ظلم و كفر و سرمايه‏داران هستند از ميان مى‏رود. در آن دوران اين طور نخواهد بود كه بخش‏هايى از جامعه عقب مانده و فقير و بخش‏هايى ثروتمند باشند و گروهى بى سواد و مريض و بدون بهداشت و گروه ديگر در حدّ بالاى خدمات بهداشتى و رفاهى باشند.

________________________

1.بحارالانوار 51/78.

5.مساوات و برابرى

امام باقر عليه السلام :امام قائم (اموال را) برابر تقسيم مى‏كند و ميان (همه) مردم - نيكوكار و بدكار - به عدالت رفتار مى‏نمايد...1يكى از برنامه‏هاى امام مهدى عليه السلام اجراى اصل مساوات است. اسلام دين مساوات و برابرى است، مساوات در مسائل گوناگون و زمينه‏هاى مختلف. تا جايى كه اسلام به دين مساوات مشهور شده است. امام مهدى عليه السلام اين برابرى‏ها و مساوات را در جامعه بشرى اجرا خواهد كرد.انسان‏ها در آفرينش مساوى و داراى نيازهاى طبيعى همانند و ارزشى يكسان و برابرند. و هيچ يك از ويژه‏گى‏هاى طبقاتى موجب تفاوت و نابرابرى آن‏ها نمى‏شود. آن‏ها در برابر قانون حقوقى يكسان و همانند دارند و هيچ فردى در برابر قانون بر ديگرى برترى و امتيازى ندارد. سياه و سفيد، كارگر و كارفرما، تهيدست و ثروتمند، بزرگ و كوچك، عالم و جاهل و... همه در برابر قانون برابرند.تمامى مردمان حق استفاده و بهره ‏بردارى يكسان از بخشش‏هاى طبيعت را دارند، و بايد مراتع، جنگل‏ها، رودها و درياها و ديگر منابع ثروت در اختيار همگان قرار مى‏گيرد تا هر كس بتواند با كوشش و زحمت خود از آنها استفاده نمايد زيرا اين‏ها سفره گسترده‏اى است كه خداوند براى همه انسان‏ها قرار داده است.بخش مهم ديگر، تساوى و برابرى انسان‏ها در استفاده از بيت‏المال مى‏باشد، بيت‏ المال كه مجموعه امكانات و اموال عمومى مى‏باشد، و دولت‏ها آن‏ها را در اختيار مى‏گيرند در دوران ظهور نزد امام قرار گيرد. امام آن‏ها را براى رفاه مردم هزينه مى‏كند و در راه رفع نيازهاى عمومى به كار مى‏برد. اضافه بر اين اموال، از سرمايه‏هاى طبيعى نيز استفاده مى‏كند و منابع و معادن را استخراج مى‏نمايد و همه اين سرمايه‏ها و امكانات را صرف عموم مردم مى‏كند.در دوران ظهور و حكومت جهانى اسلام، انسان‏ها در تمام اين مسائل مساوى و برابر خواهند بود، و از بخشش‏هاى الهى و مواد طبيعى به طور مساوى استفاده خواهند كرد، بيت‏المال براى همگان به طور يكسان مصرف خواهد شد،... هيچ قدرت و مقام سياسى يا اجتماعى موجب برترى نمى‏شود و هيچكس نمى‏تواند به امكانات بيشترى دست يابد. حتى تقوا نيز موجب برترى و دست يافتن به لوازم بيشترى در زندگى نمى‏گردد.

________________________

1.بحارالانوار 51/29.

6.حاكميت فراگير جهانى

پيامبر اكرم صلي الله عليه و آله وسلم :... سوگند به آن كه مرا به حق به پيامبرى برانگيخت اگر از دنيا جز يك روز باقى نماند، آن روز را خداوند مى‏گستراند تا فرزندم مهدى قيام كند پهنه زمين به نور او روشن گردد و حكومت او شرق و غرب گيتى را فراگيرد.1از برنامه‏هاى امام مهدى عليه السلام حكومت فراگير جهانى است، كه در آن همه جامعه‏ها از يك مركز پيروى مى‏كنند و با يك سياست و برنامه اداره مى‏شوند. در آن دوران جامعه بزرگ بشرى و خانواده انسانى تشكيل مى‏شود، و دوستى و محبت سراسر آبادى‏ها را فرامى‏گيرد، و آرزوى همه پيامبران، امامان و مصلحان و انسان دوستان تمام دوران تاريخ برآورده مى‏شود.تاكنون چون ستمگران و طاغوتان در جامعه بشرى حكومت مى‏كرده‏اند، ستيزه‏ها و اختلافها بوجود آمده است و زمين، اين خانه انسان‏ها، بخش بخش گرديده و به قسمت‏هاى بزرگ و كوچك تقسيم شده است و اين موجب فاصله مردم از يكديگر مى‏گردد، حتى موجب جنگ و برادر كشى نيز گشته است. چون اين قدرت طلبان هستند كه مردم را به جنگ و خونريزى مجبور كرده، و آنان را در مقابل يكديگر قرار مى‏دهند، و مهر و محبت‏هاى انسانى را كه هر انسانى نسبت به انسان ديگر دارد، به كينه جويى و انتقام كشى تبديل مى‏كند.در دوران ظهور حضرت مهدى عليه السلام با بوجود آمدن يك دولت در تمام زمين و مديريت واحد؛ ديگر از اختلافها، جنگ‏ها، خونريزى‏ها و... خبرى نخواهد ماند، و انسان‏ها همه با هم برادر و برابر خواهند گشت. محبت‏هاى انسانى ديگر بار در دل‏ها زنده مى‏شود و مردمان به يكديگر كمك خواهند نمود. توانمندان دست ناتوانان را مى‏گيرند، و مشكلات آن‏ها را حلّ مى‏كنند. ديگر كسى به كشور ديگرى حمله نخواهد كرد و حقوق ديگران را نخواهند خورد. در اين دوران همه انسان‏ها همانند افراد يك خانواده خواهند بود و روابط مردمان برپايه محبت و دوستى قرار مى‏گيرد، و اين موضوع بسيار مهم را، نجات دهنده بزرگ انسان‏ها امام موعود انجام خواهد داد؛ و چهره زندگى را زيبا و دوست داشتنى خواهد ساخت.

________________________

1.كمال‏الدين 1/280.

7.حكومت مستضعفان

امام على عليه السلام :ايشان (مستضعفان ميراث بَرِ زمين)، خاندان پيامبرند، كه خداوند پس از سختى‏ها، مهدى ايشان را برانگيزد، و به آنان عزّت بخشد و دشمنانشان را خوار سازد.1از برنامه‏هاى اصلى امام مهدى عليه السلام تشكيل دولت مستضعفان و محرومان است. مستضعفان كسانيند كه توسط زورمندان ضعيف نگهداشته شده‏اند و حقوق آنان پايمال شده است. در دوران ظهور هنگامى كه ظالمان و زورمندان كنار گذاشته شدند، مانع راه مستضعفان برداشته مى‏شود و همه كارها به دست افراد و طبقات محروم سپرده مى‏شود. بنابراين تهيدستان هستند كه بر جامعه حكومت مى‏كنند و جامعه را اداره نمايند. ديگر از ستمگران و اشراف و حكومت‏هاى ظالم خبرى نيست.اين هدفِ تمام پيامبران و انسان‏هاى بزرگ بوده و اسلام نيز، چنين هدفى داشته است. پيامبر صلي الله عليه و آله وسلم و امامان ما همه در راه رسيدن به چنين هدفى گام برداشته و سختى كشيده‏اند و حتى در اين راه به شهادت رسيده‏اند.

در طول تاريخ، هميشه ستمگران و ظالمان و جبّاران،... مردمان تهيدست و مستضعف را به بردگى مى‏كشيدند و آنها را به كارهاى سخت مجبور مى‏كردند و حقوق و دسترنجشان را مى‏خوردند. هميشه چنين افرادى وجود داشته‏اند. كه ديگران را تحقير مى‏كردند و آزادى آنان را سلب مى‏نمودند و مانع رشد و ترقى آن‏ها مى‏گشتند، و از اجراى قانون و اصل عدالت مانع مى‏گرديدند.

در تمام اين دوران انسان‏هاى بزرگ به كمك محرومان و تهيدستان مى‏آمدند و با زورگويان و ظالمان به مبارزه مى‏پرداختند، ليكن در هيچ دوره‏اى پيروزى همگانى و همه جايى پديد نيامد، و اگر در دورانى؛ حكومتى براى محرومان و زيردستان تشكيل شد، با نيرنگ، جنگ و خونريزى ستمگران و سلطه طلبان مواجه گرديد و پس از مدّتى شكست خورد.امّا در دوران حاكميت امام موعود عليه السلام آن انسان بزرگ تمام آيين پيامبران و امامان و مصلحان بشرى را اجرا خواهد كرد. حكومت در دست مستضعفان قرار خواهد گرفت، و عدالت مطلق اجرا خواهد شد. ديگر ظالم و ستمگرى وجود نخواهد داشت تا مظلوم و ستمديده‏اى وجود داشته باشد؛ و زورگويى وجود ندارد كه مردمان را به زير سلطه خويش درآورد. طبقات اجتماعى از بين خواهد رفت، همه افراد برادروار زندگى كرده و زندگى‏هايى نزديك به هم خواهند داشت و همه افراد به فكر محرومان و مستضعفان خواهند بود و همه مردم به نيازهايشان خواهند رسيد.

________________________

1.بحارالانوار 51/54.

8.رشد علم و فرهنگ

امام باقر عليه السلام :در زمان حكومتِ مهدى عليه السلام به همه مردم، حكمت و علم بياموزند، تا آنجا كه زنان در خانه‏ها، با كتاب خدا و سنتِ پيامبر، قضاوت مى‏كنند.1از آغاز تاريخ، انسان به كارهاى فرهنگى و علمى پرداخته است، و تجربه‏ها و دانش‏هايى بدست آورده است. كه در ميان اين آموخته‏ها، آموزش‏ها و دستورات پيامبران جايگاه ويژه‏اى دارد. يكى از اصول و هدفهاى اصلى انبيا گسترش علم و دانايى است. آنان انسان‏ها را به فراگيرى علم در تمام زمينه‏ها دعوت كرده‏اند. از شناخت خود تا شناخت خداوند و از شناخت كوچكترين ذره تا شناخت جهان هستى.

در سايه اين دستورات، انسان به تفكر و تعقل پرداخت و در هر رشته از علوم به مسائل جديدى رسيد. و علوم گسترش فراوانى يافت. و بدينگونه تا قرن حاضر پيش آمد. اين علوم و دانش‏ها اهميّت زيادى دارند و بسيارى از مشكلات انسان‏ها را حل مى‏كنند و وسائل زندگى بهتر را پديد مى‏آورند و انسان در همه بخش‏هاى زندگى خود از آنها استفادهاى فراوانى مى‏برد. ليكن اين پيشرفت‏ها بيشتر در مسائل مادى جهان و زندگى مادى انسان بوده است، و در بُعد معنوى چنين پيشرفت‏هايى نبوده است. در همان مسائل مادى نيز انسان به تمام مسائل پى نبرده است؛ و براى او مجهولات و ناشناخته‏هاى فراوانى وجود دارد كه از شناخت‏ها و دانايى‏هاى او بسيار گسترده ‏تر است.

متخصصان رشته‏هاى گوناگون علوم بشرى به دانش‏ها و معلومات اندك خود اعتراف دارند. و چنين مى‏گويند كه دانش ما در برابر مجهولات و ناشناخته‏ها چون قطره‏اى است در برابر دريا. ليكن چون هدف از خلقت انسان رشد و كامل شدن شناخت و دانش اوست، بايد روزى اين هدف به واقعيت برسد و ديگر مجهولى براى انسان باقى نماند.در دوران ظهور امام مهدى عليه السلام كه همه آرمان‏ها و اهداف انسانى و الهى به حقيقت مى‏پيوندد. دانش و شناخت انسان‏ها نيز كامل مى‏شود. در آن دوران تمام ناشناخته‏ها، شناخته مى‏شود و ديگر مجهولى در هيچ يك از علوم و دانش‏ها باقى نخواهد ماند. امام مهدى عليه السلام از حقايق مادى و معنوى پرده برمى‏دارد و همه را براى انسان‏ها آشكار و روشن مى‏سازد؛ و انسان‏ها را همراه با تكامل علوم مادى در علوم معنوى و خداشناسى نيز به تكامل مى‏رساند؛ و از جامعه ‏هاى انسانى كه در جهل و نادانى بسر مى‏برند، جامعه‏هايى آگاه، بينا و دانا مى‏سازد.

________________________

1.بحارالانوار 52/352.

9.امنيت اجتماعى

امام صادق عليه السلام :در تفسير آيه شريفه ?خدا به كسانى از شما كه ايمان آورده‏اند... وعده داد كه بيقين در روى زمين ايشان را خليفه كند... و وحشتشان را به امنيت بدل سازد...?1 مى‏فرمايد: اين آيه درباره (امام) قائم و يارانش نازل شده است.2

امنيت اجتماعى بايد در بخش‏هاى گوناگون زندگى اجتماعى، يعنى بخش‏هاى اقتصادى، سياسى، فرهنگى پديد آيد. امنيت اجتماعى زمينه ساز فعاليت‏هاى درست و صحيح فردى و گروهى است. در محيط‏هاى امن و آرام است كه روابط اجتماعى بر قوانين استوار است، و چيزى جاى حق را نمى‏گيرد، و حقوق افراد كاملاً رعايت مى‏شود.

با امنيت اجتماعى، قانون بر جامعه حكومت مى‏كند و مانع زورگويى و